میرزا جهانشاه حقیقی و اشعار وی دربارة مولانا جلال‌الدین بلخی

علی تمیزال

دوره 12، شماره 37 ، آذر 1387، ، صفحه 29-48

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2008.6463

چکیده
  در این تحقیق، شصت و شش بیت از اشعار میرزا جهانشاه حقیقی از دیوان های فارسی و ترکی این شاعر که دربارة مولانا، مقبرة مولانا و نی، سروده شده، جمع‌آوری و بررسی گشته، ارائه می‌شود. در نخستین بخش، بررسی و تحقیقاتی که در عرصة ادبیات ترک دورة عثمانی دربارة مولانا انجام شده، به طور خلاصه مورد اشاره قرار گرفته است. همچنین دربارة زندگی، سیاستمداری ...  بیشتر

بررسی جایگاه و شخصیّت زنان در گرشاسب نامه

مهدی طباطبائی

دوره 12، شماره 38 ، اسفند 1387، ، صفحه 29-53

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2009.6470

چکیده
  اگرچه گرشاسب نامة اسدی طوسی کتابی حماسی است که شخصیت‌های اصلی آن را مردان مبارز تشکیل می‌دهند، حضور برجسته زنان را در آن نمی‌توان نادیده گرفت. در این پژوهش، تلاش بر این بوده است تا هویت زنان و نقش آنان در شکل‌گیری جریانات جامعه و مسائل مربوط به آن‌ها با تکیه بر گرشاسب نامه بررسی شود. بخش اول، تحلیل شخصیّت‌های زن گرشاسب نامه را شامل ...  بیشتر

وجود شناسی پسامدرن در داستانی از یک نویسنده ایرانی

حسین پاینده

دوره 14، شماره 44 ، شهریور 1389، ، صفحه 29-42

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2010.6498

چکیده
  در منابع ادبی نمی توان تعریف واحد و جهان مشمولی از پسامدرن به دست آوردکه مورد اجماع نظریه پردازان باشد و بتوان آ ن را در نقد همه انواع این داستان ها به کار برد اکثر نظریه پردازان پسامدر نیسم تااکید می کنندکه این مفهوم را نمی توان با تعریفی ساده و یگانه تدقیق کرد.ارائه تعریف جامع موانع البته رویکردی عقلانی است، اما پسامدرنیسم که عقلانیت ...  بیشتر

برهم‌کنشی اسطوره و استعاره در داستان کوتاه شهریار مندنی‌پور

ابراهیم محمدی

دوره 17، شماره 58 ، اسفند 1392، ، صفحه 29-45

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2014.6619

چکیده
  درآمیختن اسطوره و داستان در روایت مدرنیستی و پسامدرنیستی از جمله شگردهایی است که خود سبب می‌شود روایت به قطب استعاری میل کند و با عبور از مجرای استعاره به سمت تودرتویی و لایگانی پیش رود و مخاطب ناگزیر شود ژرف‌ساخت اسطوره‌ای داستان را که در لایه‌های زیرین متن نهفته است، دریابد و پاره‌های روایت را بر اساس آن کنار هم قرار دهد تا به ...  بیشتر

بررسی عشق در دنیای حماسه با نگاهی به شاهنامه

حسین حسن رضایی؛ عبدالرّضا سیف

دوره 20، شماره 70 ، اسفند 1395، ، صفحه 29-45

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2017.7156

چکیده
  با آنکه حماسه‌ها، از جمله شاهنامه، دنیای جنگ و نبرد هستند، امّا در آنها از عواطف و احساسات فردی نیز می‌توان نشان یافت. از این رو، هرچند حجم داستان‌های عاشقانة شاهنامة فردوسی در مقایسه با حجم کلّ آن اندک است، امّا اگر حماسة بزرگ ملّی ایران از این تعداد داستان عاشقانه خالی می‌بود، گویی کمال فعلی خود را نمی‌داشت. فردوسی که در شاهنامه ...  بیشتر

تبیین تفاوت‌های متن روایی و غیرروایی

فضل الله خدادادی؛ حمید طاهری

دوره 21، شماره 71 ، خرداد 1396، ، صفحه 29-47

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2017.7410

چکیده
  در گفتار روزمره، «داستان» و «روایت» را به جای هم به کار می‌بریم و کمتر میان آن دو تفاوت قائل می‌شویم، حال آنکه چنین نیست و اشتباه است و «داستان» با «روایت» و نیز «متن روایی» و «متن غیرروایی» تفاوت‌هایی با هم دارند. داستان، چیزی است که اتفاق می‌افتد، در حالی که روایت، نحوة بیان آن رخداد است؛ چنان‌که ...  بیشتر

بررسی انسجام و روابط واژگانی در داستان گیومرت

عباسعلی وفایی؛ داوود اسپرهم؛ رقیه کاردل ایلواری

دوره 21، شماره 73 ، مهر 1396، ، صفحه 29-52

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2017.8122

چکیده
  انسجام از به هم پیوستن واژگان و جملاتی ایجاد می‌شود که حاوی معنا و مفهوم خاصّی هستند و به کمک روابط معنایی‌ که میان عناصر یک متن وجود دارد، مفاهیم را انتقال می‌دهد و متنی منسجم و یکپارچه می‌آفریند. انسجام به سه نوع دستوری، واژگانی و پیوندی تقسیم می‌شود که در این پژوهش، به انسجام واژگانی و تحلیل عناصر و روابط واژگانی داستان گیومرت ...  بیشتر

ساختار رمانس های منثور فارسی

سمیه الفت فصیح؛ علی اکبر احمدی دارانی؛ تیمور مالمیر

دوره 24، شماره 86 ، دی 1399، ، صفحه 29-53

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2018.32331.2282

چکیده
  در میان متون ادب فارسی، هفت رمانس­ منثور وجود دارد که مربوط به دوره­های مختلف تاریخی است. اختلاف زمانی در روایت هر رمانس، حجم زیاد و نیز گستردگی جغرافیایی این متون، روساخت آن‌ها را متنوع ساخته است؛ این تنوع و تفاوت در شیوة روایت رمانس‌ها، ارتباط تنگاتنگی با تحوّلات فکری و فرهنگی در جامعة ایران داشته، با این حال، الگویی ثابت در ...  بیشتر

ملمات و مثلثات یا اشعاردو زبانه و سه زبانه

منوچهر دانش پژوه

دوره 7، شماره 17 ، شهریور 1382، ، صفحه 30-46

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2003.6243

چکیده
  درسروده های شاعران کهن فارسی زبان، نوعی شعر که آن را ملمعات نام نهاده اند دیده می شود که مصرع یا بیتی به زبان عربی و مصراع یا  بیتی دیگر به فارسی است . این نوع شعر مانند دیگر انواع شعر فارسی ،سابقه یی دیرین دارد که نخستین نمونه آن را از شهید بلخی شاعر قرن چهارم هجری نقل کرده اند و پس از او در دیوان های شاعران بزرگی مانند :سنائی ، نظامی ...  بیشتر

ایهام‌تناسب‌های پنهان در شعر حافظ

محمّدحسن حسن‌زاده نیری؛ یاسر دالوند

دوره 19، شماره 64 ، شهریور 1394، ، صفحه 31-53

چکیده
  اکثر پژوهشگرانی که دربارة حافظ و شیوة شعری او سخن گفته‌اند، ایهام و ایهام‌تناسب را خصیصة اصلی سبک وی دانسته‌اند. در شعر وی، کلمات در پیوند با یکدیگر و در شبکه‌ای از تناسبات قرار دارند. اکثر شارحان دیوان وی کوشیده‌اند تا جنبه‌هایی از این تناسبات و زیبایی‌ها را به نمایش بگذراند. با این حال، بسیاری از ایهام‌های وی از دید حافظ‌پژوهان ...  بیشتر

شواهد لغوی شعری در کشف الاسرار

سعید واعظ

دوره 5، شماره 11 ، خرداد 1379، ، صفحه 31-55

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2000.6216

چکیده
  تفسیر کشف الاسرار وعده الابرار معروف به تفسیر خواجه عبدالله انصاری شیواترین تفسیر عرفانی است که حلّه دلاویز ادب پارسی برتن دارد. این تفسیر که به سبک مفسران عامه نگارش یافته، از اوایل قرن ششم (520 ه ق) به یادگار مانده است. از ویژگیهای سبکی این تفسیر که شیرینی آن را دو چندان کرده، استناد به اشعار زیبا و لطیف عربی و فارسی است. در این تفسیر ...  بیشتر

خلاقیت در ترجمه

کامبیز محمودزاده

دوره 10، شماره 30 ، اسفند 1385، ، صفحه 31-42

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2007.6383

چکیده
  در بحث‌هایی که درباره ی ترجمه و به ویژه مترجم مطرح می‌گردد، خلاقیت مترجم بیشتر یکی از ویژگی‌هایی است که شاید چندان به نظر نیاید، و اگر هم بحثی درباره ی آن پیش کشیده شود بیشتر در ارتباط باترجمه‌ی متون ادبی و توانمندی مترجمان این‌گونه متن‌ا خواهد بود. در نوشتار حاضر تلاش خواهد شد تا خلاقیت از دیدگاه گسترده‌تری بررسی گردد تا مشخص ...  بیشتر

بازاندیشی در اصطلاح و تقسیم «اضافه‌های مجازی»

نوید فیروزی

دوره 13، شماره 39 ، خرداد 1388، ، صفحه 31-39

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2009.6477

چکیده
  در این مقاله در آغاز به تعریف «اضافه» اشاره شده است و سپس به تقسیم‌بندی انواع اضافه ها - اضافه های حقیقی و مجازی - در دستورِ سنّتی، پس از آن در اصطلاح «اضافه های مجازی» بازاندیشی شده و تقسیم‌بندی دیگری برای انواع اضافه ها پیشنهاد شده است. این تقسیم‌بندی بر اساس «برجسته‌سازی»، «خودکاری» و «نقش ادبیِ» زبان ...  بیشتر

تحلیل فرآیند نشانه- معناشناختی فرهاد در منظومه‌ی خسرو و شیرین نظامی

اسماعیل نرماشیری

دوره 15، شماره 49 ، آذر 1390، ، صفحه 31-51

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2011.6556

چکیده
  نشانه- معناشناختی از جمله نظریه‌هایی است که موجب می‌شود نظام ایستا و مکانیکی نشانه‌شناسی ساخت‌‌گرا به نظامی سیال تبدیل گردد. این نظریه بر پایه‌ی اصول پدیدار شناختی و جریان یابی نشانه‌ها قرار دارد و می‌کوشد تا تبیین کند که چگونه نشانه‌ای با برخورداری از نظام‌های معنایی، در روند نشانه‌پذیری و معنایابی متکثر قرار می‌گیرد. همچنین ...  بیشتر

مفهوم «عدم» در آثار بیدل دهلوی و مقایسة آن با اندیشه‌های ابن‌عربی

سعید قاسمی پرشکوه؛ محمد حسین بیات

دوره 16، شماره 54 ، اسفند 1391، ، صفحه 31-64

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2013.6591

چکیده
  یکی از موضوع‌های اصلی و به سخنی دیگر و بهتر، اساسی‌ترین موضوع در تصوّف و عرفان اسلامی بحثِ «وجود» است که با ظهور عارف اندلسی، «محیی‌الدّین ابن‌عربی» در قرن هفتم و پس از آن تاکنون در ادب فارسی جلوة آشکار و نمودی پُررنگ دارد. به تَبَعِ آن، برایِ روشن کردنِ حقیقتِ «وجود» و «موجود» و نیز منشأ موجودات، در مرتبة پس ...  بیشتر

چندآوایی و چندزبانی باختینی و جلوه‌های آن در رمان سنگ صبور

فرزاد بالو؛ مریم خواجه نوکنده

دوره 21، شماره 74 ، بهمن 1396، ، صفحه 31-52

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2018.8244

چکیده
  یکی از آموزه‌های نقد مدرن در تحلیل متون ادبی، به‌ویژه رمان و داستان، مفهوم چندآوایی و چندزبانی باختین است. چندآوایی و چندزبانی به عنوان ظرفیت بالقوة متن، این امکان را در اختیار خواننده قرار می‌دهد تا رمان و داستان را از نظر ویژگی‌های چندآوایی و چندزبانی واکاوی کند. در نوشتار حاضر، همت نگارندگان بر آن است تا یکی از رمان‌های مطرح ...  بیشتر

میزان حضور فرهنگ غربی در زبان و بیان برخی از داستان‌نویسان امروز ایران (مطالعه موردی: شش رمان دهه 80)

سوسن پورشهرام؛ مریم حسینی

دوره 25، شماره 90 ، دی 1400، ، صفحه 31-57

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2020.44167.2738

چکیده
  مقاله حاضر به بررسی منتخب داستان‌های دهه هشتاد از منظر کاربرد واژگان، عبارات و جملات آن‌ها می‌پردازد تا میزان حضور فرهنگ غرب و جایگاه فرهنگ خودی را در متون داستانی تبیین کند. درواقع، کمرنگ‌شدن حضور فرهنگ «خود» ی و بالارفتن میزان حضور فرهنگ «دیگری» در میان جامعه‌ای رخ می‌دهد که افراد آن در فضای فرهنگی و کارکردهای ارزشی ...  بیشتر

واکاوی خوانش تصویری آفتاب از گزارۀ انسان کامل در مثنوی مولانا و داستان‌های سهروردی

مریم حق شناس؛ داوود اسپرهم

دوره 26، شماره 92 ، تیر 1401، ، صفحه 31-57

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.55495.3196

چکیده
  مهم‌ترین مضامین آثار عرفانی، تصاویر معرفتی است که از آبشخور اسطوره و فلسفه نشأت گرفته‌اند. تصویرها به دلیل پیوند ذاتی که با مفاهیم دارند، نقش حیات معنوی عارف را ایفا می‌کنند. یکی از این تصاویر «آفتاب» است که به عنوان یک کلان استعاره در مثنوی و یک اسلوب فکری در آثار سهروردی مطرح است. در حقیقت این جستار با دو عامل سروکار خواهد ...  بیشتر

نگاهی گذرا به ظهور انواع دانش و ادب در ایران در پرتو قرآن

محمد حسین بیات

دوره 9، شماره 25 ، آذر 1384، ، صفحه 32-59

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2005.6341

چکیده
  در این مقاله کوشش به عمل آمده تا در کوتاه سخن، طی سه بند، نشان داده شود که با ظهور اسلام، دانشمندان بسیاری در سایه علوم قرآن پدید آمدند و آثار گران بهایی در دانش های گوناگون از خود به یادگار گذاشتند: و انواع ادبیات ایران بویژه ادبیات شعری مانند ادب حماسی، آرمانی، عرفانی، تعلیمی، و غنایی تحت تأثیر قرآن و احادیث به وجود آمدند. لیکن بعد ...  بیشتر

تاریخ بیهقی؛ کتابی از میان رفته یا آرزویی شکل نگرفته (نظریّه‌ای دربارة حجم و محتوای تاریخ بیهقی)

محمّدرضا حاج بابایی

دوره 19، شماره 63 ، خرداد 1394، ، صفحه 33-54

چکیده
  تاریخ بیهقی از جمله آثار گرانسنگ نثر فارسی است که با توجّه به موضوع آن، در دو حوزة ادبیّات و تاریخ، مورد نقد و بررسی قرار می‌گیرد. یکی از مهم‌ترین پرسش‌هایی که در باب این کتاب مطرح است، میزان حجم و محتوای این کتاب است. موضوع تاریخ بیهقی، چنان‌که امروزه در دست ماست، روایتگر چگونگی به قدرت رسیدن مسعود غزنوی و حوادث دوران زمامداری وی ...  بیشتر

تأملی در ساختار معنایی غزل حافظ

عسگر صلاحی

دوره 12، شماره 36 ، شهریور 1387، ، صفحه 33-56

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2008.6454

چکیده
  یکی از ویژگی‌های سبکی غزل حافظ پوشیده بودن پیوند معنایی ابیات، به عنوان واحدهای معنایی سازندة ساختار معنایی غزل، با یکدیگر است که موجب می‌شود ساختار معنایی در یک غزل او در ظاهر و در نگاه های نخستین گسسته احساس شود تا جایی که بعضی پژوهندگان این گسستی و شکاف میان مضامین ابیات در یک غزل را ویژگی خاص غزل حافظ می‌دانند و چنین می‌پندارند ...  بیشتر

مبانی نظری شطحیات عرفانی از نگاه مولانا

محمدحسن حائری

دوره 14، شماره 43 ، خرداد 1389، ، صفحه 33-46

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2010.6525

چکیده
  از مباحث مهم عرفانی، اسرار رازهایی است که در شطحیات و سخنان متناقض نمای عرفای بزرگ مطرح گردیده است. برای دریافت بن مایه‌های پارادوکس‌های هنری در زبان و بیان اهل تصوف، به‌خصوص پارادوکس‌های عرفانی (شطحیات)، باید به دنبال مبانی نظری‌ای بود که بتواند اساس شطحیات عرفانی را تبیین و تفسیر نماید. نگارندگان معتقدند تقابل ساحات وجودی آدمی ...  بیشتر

عشق بی زوال: حکایت سعدی و مجنون از دلباختگی

سعید حمیدیان

دوره 15، شماره 48 ، شهریور 1390، ، صفحه 33-64

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2011.6549

چکیده
  نگارندگان برآنند که عاشقانه‌های غزلی سعدی، سخت متأثر و ملهم از تلقی شعرای عذری عرب و خاصه مجنون، از دلباختگی است؛ و اگر شاخص‌ترین غزل‌های فارسی و عربی سعدی را ملاک اظهار رأی قرار دهیم، در مجموع، فضای غالب بر غزل سعدی، فضایی کاملاً متأثر از عشق عفیف عُذری است. ابتدا برخی از موارد تأثیرپذیری سعدی از ابیات منسوب به مجنون، در حیطه‌ی ...  بیشتر

نمایش شخصیت‌ها (شخصیت‌پردازی نمایشی) در سووشون

ابراهیم محمدی

دوره 16، شماره 51 ، خرداد 1391، ، صفحه 33-52

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2012.6570

چکیده
  سووشونِ سیمین دانشور، از جمله رمان‌هایی است که حضور شخصیت، در آن بسیار پر‌رنگ است و نویسنده، از شخصیت‌پردازی- به ویژه شخصیت‌پردازی نمایشی- برای تقویت ساختار اثر و انتقال بهتر معنا، بسیار سود برده است. شخصیت‌پردازی به دو شیوه‌ی گزارشی و نمایشی انجام می‌شود. شخصیت‌پردازی گزارشی به‌وسیله‌ی توصیف مستقیم و شخصیت‌پردازی نمایشی ...  بیشتر

تحلیلی از شعر آفتابی خاقانی

مهدی نیک منش

دوره 17، شماره 56 ، شهریور 1392، ، صفحه 33-62

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2013.6605

چکیده
  در قرن ششم هجری با چهار حوزه‌ی ادبی ماوراءالنهر خراسان، عراق و آذربایجان روبه‌روییم که در مقایسه با حوزه واحد خراسان از گستره و موقعیت متفاوتی برخوردارند. با وجود این، گستردگی جغرافیا، دوری شاعران از یکدیگر و حتی تفاوت لهجه، دلیلی برای بی‌خبری آنان از شعر یکدیگر نبوده است؛ بلکه استقبال آنان از اشعار یکدیگر، نشان از پیوند و ارتباط ...  بیشتر