تحلیل مفهوم معنی و شوق زندگی در مثنوی معنوی با تأکید بر نظریۀ ویکتور فرانکل

فاطمه حاج زین العابدین؛ کامل احمدنژاد؛ فریده محسنی هنجنی؛ افسانه لطفی عظیمی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 خرداد 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.48595.2888

چکیده
  چکیده مولانا در مثنوی معنوی به دنبال ایجاد انگیزه و شوق به زندگی همراه با معنویت است. او می‌کوشد موانع رسیدن به معنویت را از پیش پای سالک بردارد. تحمل رنج‌ها، مسئولیت‌پذیری، عشق راستین، اعتقاد راسخ به خدا راهکارهای رسیدن به معنویت است. دیدگاه عرفانی او با روان‌شناسی معناگرای ویکتور فرانکل همسوست. از این روی در جستار حاضر به تحلیل ...  بیشتر

آبشخور اساطیری نقش‌مایه‌های زمین در عرفان(زمین در عرفان و ریشه‌های اساطیری آن)

نوش آفرین کلانتر؛ طاهره صادقی تحصیلی؛ محمد رضا حسنی جلیلیان؛ علی حیدری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 15 شهریور 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.37446.2486

چکیده
  زمین نزد اغلب ملل، عنصری زنانه و دارای طبیعتی زایا و بارور و نقش اساسی در آفرینش است؛ از این رو در اسطوره‌ها، باورها، آیین‌ها، ادیان و نحله‌های عرفانی نمود ویژه یافته است. در اساطیر، زمین مادر هستی، ایزدبانوی مورد پرستش، پرورش‌دهندۀ آفریدگان، زاینده، روینده، دارای قداست و الوهیت، سرچشمۀ وجود اسنان و دیگر موجودات است. در ادیان، ...  بیشتر

نمادپردازی عارفانۀ فاضل نظری

شیرین امینی؛ وحید مبارک؛ مهدی شریفیان

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 14 فروردین 1401

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2022.59543.3337

چکیده
  نماد‌پردازی از جریان‌های مهم شعر دورۀ معاصر است. مخاطب با رمزگشایی نماد به شبکۀ معنایی اندیشۀ شاعر راه می‌یابد و به هویت ادبی و سبک او پی می‌برد. نمادپردازی در آثار برخی از شاعران پس از انقلاب‌ اسلامی ازجمله فاضل نظری نمود پیدا کرده‌است.فاضل نظری شاعر پر مخاطب دهۀ هشتاد، مضامین سروده‌هایش عرفانی، اخلاقی، اجتماعی و ... است. غزل، ...  بیشتر

نقد رابطۀ سینمای ایران با ادب کلاسیک عرفانی

احمد رضی؛ علی تسلیمی؛ محمد اصغرزاده

دوره 25، شماره 87 ، فروردین 1400، ، صفحه 88-114

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2019.25852.2022

چکیده
  «سینما» هنری نوین است که هنرها و دانش­های پیشین را درهم آمیخته و آن‌ها را با جذبة فراوان پیش روی مخاطبان قرار داده است. اندیشه­های بازتاب یافته در آثار به جا مانده از گذشتة مشرق زمین و به خصوص ادبیات کلاسیک کشورمان نیز برخوردار از پیرنگی معنوی است. بازتاب مضامین عرفانیِ ادبیات کلاسیک در آثار سینمایی می­تواند وسیله­ای ...  بیشتر

آب و اشکال گوناگون آن در ادبیات عرفانی فارسی (براساس مکتب ابن عربی از قرن هفتم تا نهم)

مهدی حیدری

دوره 24، شماره 84 ، تیر 1399، ، صفحه 265-300

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2018.33543.2320

چکیده
  یکی از استعارات پرکاربرد و کلیدی در مکتب ابن عربی که برای نشان دادن کثرت در عین وحدت و تبیین مفهوم وحدت وجود استفاده شده، استعارة آب و اشکال گوناگون آن است. در نگاه ابن عربی و پیروان او، آب رمزی از وجود است که در صورت‌های گوناگون مثل قطره، دریا، موج، رود، بخار، نم، ابر، برف و حتی گوهر، گلاب، جانداران و... متکثّر می‌شود. شکل‌پذیری، پاک‌کنندگی، ...  بیشتر

ویژگی‌ها و صفات سالکان در نگاه شمس تبریزی

سهیلا موسوی سیرجانی؛ سونیا فرهنگ فرهی

دوره 22، شماره 76 ، شهریور 1397، ، صفحه 290-267

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2018.19109.1758

چکیده
  یکی از وجوه مهم تمایز عارفان از اهل شریعت، اهتمام آنان در طی طریق و سلوک است. در زمینة ویژگی‌ها و صفاتی که سالکان طریقت باید داشته باشند، عارفان بسیار سخن گفته‌اند و یا در آثار مکتوب خود، در فصل‌هایی معین به آن پرداخته‌اند. شمس تبریزی، عارف نامدار قرن هفتم نیز در این موضوع، سخنان مفصلی بیان کرده‌است. مشکل مهم در دستیابی به نقطه‌نظرهای ...  بیشتر

بررسی اندیشه‌های حکمی ـ عرفانی منعکس شده با سمبولیسم الفبایی در دیوان عارفان ایرانی

مرتضی حیدری

دوره 19، شماره 65 ، آذر 1394، ، صفحه 53-78

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2015.2191

چکیده
  سمبولیسم، مهم‌ترین شیوة بیان رمز و رازهای عرفانی است و گسترة زبان عرفان را از چنبرة پدیدارهای هستی تا فراسوی جهان ناپیدا و بیان‌ناپذیر افزایش می‌دهد. از میان رویکردهای سمبلیستی عارفان ایرانی، سمبولیسم الفبایی شگردی هنری برای تبیین اندیشه‌های عرفانی بوده است و سروده‌های آنان را آکنده است. پژوهش حاضر به روش تاریخی و با رویکرد تحلیل ...  بیشتر

اسلوب بیان و شیوه‌ی مجلس گویی مولانا در آثار منثورش (با تأکید بر کتاب فیه ما فیه)

بهمن نزهت

دوره 17، شماره 57 ، آذر 1392، ، صفحه 55-78

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2013.6613

چکیده
  با تحلیل سبک بیان نویسنده، شخصیت فردی، توان بیان و ساختار منظم حاکم بر اثر ادبی را می‌توان شناخت، به همین سبب شناخت روش بیان هر نویسنده‌ای درآمدی بر شناخت زیبایی‌شناسی ویزه‌ی او است. مولوی در زیبایی‌شناسی و سایر علوم از باورهای توحیدی و دینی الهام می‌گیرد تا ناهماهنگی‌ها و تناقضات صوری را در یک کلی واحد و کاملاً منسجم و هماهنگ ...  بیشتر

بازشناسی مفهوم قرب در آثار عطار نیشابوری

علی اصغر میر باقری

دوره 16، شماره 53 ، آذر 1391، ، صفحه 35-56

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2012.6584

چکیده
  از مباحث مهم و مشروح تصوف، مقامات و احوال است که صوفی و عارف در طریق وصول به حق و کمال حقیقی باید مقامات را طی کند و حالات را که در درون او وارد می‌شود، دریابد. یکی از مهمترین احوال عرفانی، قرب است. قرب، استغراق وجود سالک و نزدیکی او به خداوند و جمع خود با غیبت از صفات خود و تقرب الی الله است تا جایی که از خود غایب باشد و به فنا برسد، حتی ...  بیشتر

بررسی و تحلیل «فرآیند تفرد» در غزلیات سنایی

محبوبه مباشری

دوره 15، شماره 49 ، آذر 1390، ، صفحه 73-90

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2011.6558

چکیده
  «فرایند تفرد»، عاملی روانی است که رشد ذهنی و انکشاف درونی و ناخودآگاهانه‌ی بشر را در طول حیات او به تصویر می‌کشد و حتی هنگام رسیدن فرد به نقطه‌ی کمال و باروری، بر نحوه ی اتخاذ تصمیمات ارادی او تأثیر می گذارد. این فرآیند روانکاوانه به‌عنوان محور مرکزی شخصیت فردی، راهنمای درونی و حتی مرشد ناخودآگاه ذهن محسوب می‌شود و با گذر زمان، ...  بیشتر

پیشینه مبانی سوررئالیسم در ادبیات عرفانی

رحمان مشتاق مهر

دوره 14، شماره 44 ، شهریور 1389، ، صفحه 83-100

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2010.6501

چکیده
  سوررئالیسم با بزرگ ترین هدفش رسیدن به حقیقت برتر مر وفراواقعیت از طریق امورذهنی و روحی، غیرماد ی و غیرعینی _ پدیده ای است که دراروپا سابقه ای بیش از یک قرن ندارد.اصولی و برنامه های سوررمالیسم از جمله عقل گریزی و نگارش خودکار _که دستاوردهای آ ن ما به عنوان پیک و پیام ناخودآگاه و حقیقت مطلق مطرح می شود _ به شکلی بسیارکامل وگسترده، هرچند ...  بیشتر

حاج ملا هادی سبزواری و اشعار عربی در شرح مثنوی معنوی مولانا

محمدرضا نجاریان

دوره 12، شماره 36 ، شهریور 1387، ، صفحه 142-176

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2008.6460

چکیده
  حاج ملاهادی سبزواری (1212- 1289 ﻫ.ق.) فیلسوف، فقیه، عارف و شاعر قرن سیزدهم هجری از بزرگان فکر و فرهنگ (ایرانی - اسلامی) به حساب می‌آید که صاحب حدود 46 اثر است. آثار او علاوه بر آیات و روایات وارده از معصومین (ع) تحت تأثیر چهار مکتب است: مکتب کلامی شیعه، فلسفه مشائی و استدلالی ارسطویی، فلسفه اشراقی سهروردی و اصول فلسفی تصوف به ویژه محیی الدین ...  بیشتر

نماد گرایی عرفانی در شعر صائب تبریزی

بهمن نزهت

دوره 12، شماره 35 ، خرداد 1387، ، صفحه 130-156

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2008.6452

چکیده
  عالم عرفان، عالم وحدت و یکرنگی است. صائب با اصل وحدت بخش عرفانی همة پدیده‌های هستی را با همة تناقض‌ها و اضدادش به زیبایی در کنار هم می‌نهد و کیفیت و حالت آن ها را در زندگی روزمرة بشر به صورت زنده و نمادین بیان می‌کند. صائب در اشعار خود با به کارگیری نمادهای عرفانی و واژگان فنی صوفیه، صور خیال شاعرانه و مفاهیم ذهن گرایانة خود را به شکل ...  بیشتر

جستجوی کمال خودشناسی در تعلیمات عرفانی

هما میرزاوزیری

دوره 11، شماره 34 ، اسفند 1386، ، صفحه 114-128

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2008.6444

چکیده
  چند سالی است که «مهارت‌های زندگی» در همة دنیا مورد توجه قرار گرفته است. در کشور ما نیز اخیراً آموزش این مهارت‌ها به عنوان واحدهای درسی در سطوح مختلف آغاز گردیده است. سازمان بهداشت جهانی پنج زوج مهارت تعریف کرده که در این میان، خودشناسی مهم‌ترین آن هاست و همة مهارت‌های دیگر با تحقق آن شکل می‌گیرد. خودشناسی را اشراف هر فرد به ...  بیشتر

سرچشمه عرفان یا عرفان در مکتب اهل بیت علیهم السلام

مهدی طیب

دوره 9، شماره 23 ، خرداد 1384، ، صفحه 41-72

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2005.6290

چکیده
  این مقاله در صدد است با بهره گیری از قران کریم و احادیث معصومین علیهم السلام ، که کانونی ترین منبع و مأخذ اسلامند، رویکردی به دین را که سبب پیدایش عرفان می باشد، شناسانده و براساس آن، تعریفی از عرفان عرضه کند. در این جهت ۶ شاخصه در رویکرد عارفان به دین مورد تأکید قرار گرفته است که با توجه به منابع دست اول اسلام و با عنایت به سیره انبیا ...  بیشتر

تاویل پذیری عرفانی دیوان حافظ

احمد رضی

دوره 7، شماره 17 ، شهریور 1382، ، صفحه 101-120

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2003.6247

چکیده
  از میان دیوان های شعر  فارسی، دیوان حافظ در ایجاد ارتباط با خوانندگان مختلف، با امحتقادات متفاوت وعواطف گوناگون، جایگاه ممتازی دارد. این که عوام وخواص،کم سواد و پرسواد، با اندیشه های متنو ع وگاه متضاد، غزل های حافظ رامی خوانند وهرکدام از آنان، به فراخورفهم وعواطف خود، از آن بهره می برند؟ نشانه آن است که اشعار حافظ استعداد تاویل ...  بیشتر

عرفان در عصر باباطاهر

محمدحسین بیات

دوره 5، شماره 11 ، خرداد 1379، ، صفحه 169-200

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2000.6225

چکیده
  در این جستار کوشش بعمل آمده تا به اختصار؛ دورۀ درخشان تصوف و عرفان عصر باباطاهر (سدۀ پنجم) ارایه شود. مطالب مقاله در سه بخش گفته آمده است که عنوان های آن ها به قرار زیرین است: الف)- معرفی شخص باباطاهر و بررسی عرفان و تصوف سدۀ پنجم. این بخش خود در سه قسمت نگاشته آمده است که عناوین آن ها چنین است: 1- معنی عرفات و تفاوت آن با تصوف 20 بیان این نکته ...  بیشتر