بررسی متون ادبی
کاربست روان‌کاوی شخصیّت یونگ در غزلیات عطّار و مولانا با تکیه بر دو مقولة وصل و هجر

فایزه پایریز زنجانی؛ مهدی ماحوزی؛ ماندانا هاشمی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 11 آبان 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.60966.3384

چکیده
  با وجود اندیشه‌های مشترک شاعرانی که در مسیر عرفان گام نهاده‌اند، هر یک از آن‌ها در به تصویر کشیدن تجربیات عارفانه و شناسایی راه‌های سیر و سلوک، سبکی خاص داشته‌اند. علاوه بر ویژگی‌های سبکی یک اثر که در به وجود آمدن اثری متفاوت نقشی تعیین کننده دارد، خصایص روحی و ویژگی-های شخصیّتی خالق اثر نیز بر این امر اثرگذار است. در این مقاله، ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
درج شعر فارسی در متون منثور (با تکیه بر متون منثور قرن هشتم)

مرضیه عسکری؛ محمود براتی خوانساری؛ حسین آقاحسینی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 15 آبان 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.60976.3385

چکیده
  درج نظم و شعر در لابلای نثر فارسی قدمتی دیرینه دارد. با نگاهی به متون منثور کهن می‌توان دریافت که اغلب نویسندگان بعد از تولد شعر فارسی به این آمیختگی تمایل داشته‌اند؛ گویی ایشان بر تأثیر شعر بر روح مخاطب و اقناع ناشی از آن واقف بوده‌اند. انگیز‌ه‌های مبتنی بر اهداف ادبی و سیاسی_ اجتماعی سبب ورود شعر به متون منثور بوده است. با نگاه به ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
جریان‌شناسی پیرنامه‌های سرزمین فارس از قرن چهارم تا هشتم هجری قمری

مریم حسینی؛ مریم رجبی نیا

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 22 آبان 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.53005.3081

چکیده
  از قرن چهارم تا هشتم هجری قمری در خطّۀ فارس هشت پیرنامه به زبان فارسی و عربی تألیف، ترجمه و یا گزیده شده‌است که عبارت‌اند از: سیرت ابن خفیف، فردوس المرشدیه فی اسرار الصمدیه، انوارالمرشدیه فی اسرار الصمدیه، بدایة احوال الحلاج و نهایته، اخبار حلّاج، مفتاح الهدایه و مصباح العنایه، تحفة اهل العرفان، روح الجنان فی سیرة الشیخ روزبهان. ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
تحلیل روان‌شناختی شخصیت‌ در داستان کوتاه «درخت گلابی» از گلی ترقی بر اساس نظریه اناگرام

سویدا درویش؛ نرگس محمدی بدر

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 آذر 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.52400.3053

چکیده
  واکاوی روان‌شناختی شخصیت‌های داستانی، زمینه را برای دستیابی به دیدگاه و نگرش نویسندگان ادبیات داستانی فراهم می‌کند و همچنین راه را برای شناخت صحیح شخصیت‌های داستانی هموار می‌سازد. نظریه روان‌شناسی اناگرام، یک تیپ‌شناسی نوین است که خلق و خوی انسان‌ها را در 9 تیپِ کمال‌گرا، امدادگر، موفقیت‌طلب، فردگرا، پژوهشگر، پرسشگر، خوش‌گذران، ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
آسیب شناسی بلاغت زبان براساس نظریة نقشگرا (با تکیه بر داستان یکی بود و یکی نبود جمالزاده)

محمد آهی؛ مریم فیضی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 02 آذر 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.47100.2826

چکیده
  زبان شناسی نقش‌گرا که نشأت گرفته از مکتب نقش گرا است، توانایی‌ها و خلاقیت‌های مؤلف در استفاده از نظام گفتاری و نوشتاری زبان، جهت نظام بلاغی و کارکردهای دیگر زبان مورد بررسی و تحلیل قرار می‌گیرد. صاحب نظرانی چون مارتینه، یاکوبسن و هلیدی برای زبان نقش‌های گوناگونی را بر‌شمرده اند.که از این میان نقش‌های ششگانه‌ی: ارتباطی، ارجاعی، ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
زیبایی شناسی عناصر سوررئالیستی رمانهای «نادیا» آندره برتون و «سه قطره خون» صادق هدایت

آمنه عرفانی فرد؛ کاظم دزفولیان

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 27 آذر 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.60682.3374

چکیده
  هنر و زیبایی‌شناسی حیطه‌هایی باز و گسترده‌ هستند که جهان در آنها تفسیر می‌شود و در فرایندی تفکری- ادراکی بر تخیّل، سازندگی و بیان تأثیر می‌گذارد. تجربه و دانش زیبایی‌شناسی، روش‌ها و دیدگاه‌های جدید، ذهن را به چالش می‌کشانند. «نادیا» اثر آندره برتون و «سه قطره خون» اثر صادق هدایت به عنوان واقعیتی صوری و معنایی، مصداق ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
شرح اصطلاح «شاه رخ» زدن در بیتی از حافظ

علی حیدری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 27 آذر 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.61469.3396

چکیده
  چکیده: حافظ یکی از مشهورترین شاعران سبک عراقی است که از اصطلاحات علوم مختلف و بازی‌های مرسوم زمان خود مانند نرد و شطرنج و... در اشعارش اندک، اما دقیق و با رعایت تمام جوانب استفاده کرده است. بهره بردن او از این اصطلاحات هیچگاه تصنعی و غیرمنتظره نمی‌نماید و چهرۀ لطیف و دلنشن غزل او را زمخت و مخاطب‌گریز نمی‌کند. او در برخی از ابیاتش از ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
کارکرد معنایی و زیباشناختی موسیقی در کشف‌المحجوب هجویری

زهرا پاکزاد؛ فاطمه کلاهچیان؛ محمّد ایرانی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 دی 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.55142.3159

چکیده
  در تعریفات شعر، از سه عنصر عاطفه، تخیّل و موسیقی سخن می‌رود. متون نثر فارسی، در دوره‌های گوناگون، کم و بیش از عناصر شعری بهره‌ برده‌اند.آثار صوفیانه و عارفانه، به اقتضای اهداف و مضامینشان، گرایشی بیشتر به شاخصه‌های شعری داشته‌اند؛ تا آن‌جا که گاه درک ظرایف معنایی و نمودهای زیباشناختی این متون، به تحلیل تصاویر و جلوه‌های موسیقایی ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
بهرام و گل اندام؛ روایتی از فرایند تفرد

مهدی شریفیان؛ رویا هاشمی زاده

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 دی 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.56739.3224

چکیده
  ارتباط متون ادبی و روانکاوی در قرن بیستم به کمک نظریات فروید مطرح شد و پس از او، کارل گوستاو یونگ، در این زمینه نقشی برجسته داشته و درباره انعکاس روحیات و اندیشه های افراد در آفریده های خود، آثار مهمی نگاشته است. به باور یونگ، افکار انسان، تا حدودی برخاسته از امیال روزانه و به میزان زیادی تحت تأثیر ناخودآگاه جمعی و تصاویر کهن (کهن الگو) ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
تحلیل جایگاه دین در رمان جای خالی سلوچ محمود دولت‌آبادی بر اساس نظریّه‌ اریک فروم

مصطفی محمدی؛ لیدا نامدار

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 دی 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.50017.2950

چکیده
  جای خالی سلوچ، اثر محمود دولت‌آبادی یکی از ده اثر بزرگ رئالیستی ایران است که با وجود نقدهای بسیار نگاشته شده بر آن، تاکنون جایگاه دین و نقش عناصر دینی به‌کار رفته در آن، مورد توجّه تحلیل‌گران ادبی قرار نگرفته‌است. پژوهش پیش‌ رو با هدف تأکید بر نقش دین به مثابة یک نیاز ریشه‌دار و یک اصل مهم در برساخت رفتار و کنش‌های فردی و جمعی و ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
پیوند پادشاهی زاب طهماسب و اسطورۀ آرش کمانگیر

ابراهیم واشقانی فراهانی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 دی 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.61803.3404

چکیده
  در شماری از متون ایرانی میانه می‌خوانیم که زاب، افرسیاب را «سپوخت» و آب و مرز را بازآورد و همین تیر انداختن به افراسیاب و سپوختن او (نه تیر انداختن به سمتی از زمین) در برخی متون ایرانی نو به آرش منسوب می‌شود. آیا این احتمال وجود دارد که داستان آرش و داستان پادشاهی زاب، دو اجرا از یک اسطوره باشند که با انتقال انتساب در سلسلۀ طولی ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
بررسیی محتوایی سفرنامه های عصر قاجار.

سعید علائی؛ منوچهر اکبری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 04 دی 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.54572.3206

چکیده
  ];چکیده: سفرنامه‌‌ها در حقیقت گنجینه‌‌ها و اسنادی ارزشمند و دست اول از برخی رخدادهای تاریخی، اجتماعی، فرهنگی، مذهبی و ادبی شمرده می‌‌شوند که از جنبه‌های گوناگون قابل بررسی هستند. سفرنامه‌‌نویسی در تاریخ کهن ادب فارسی پیشینه‌‌ای دیرین و سرگذشتی دور و دراز داشته است. از تحریر سفرنامۀ ناصرخسرو اکنون نزدیک به هزار سال می‌‌گذرد. ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
خوانش دو شعر از شفیعی کدکنی با رویکرد شعرشناسی شناختی

سهیلا صادقی؛ بهناز علی پور گسکری؛ بلقیس روشن؛ بهناز پیامنی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 04 دی 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.56626.3217

چکیده
  نظریه شعرشناسی‌شناختی، نظریه‌ای مبتنی بر زبان آثار ادبی و نوع چیدمان واحدهای زبانی است که به کشف ارتباط بین ساختار و مفهوم اثر ادبی می‌انجامد. این نظریه با ابزاری که برای نقد ادبی در اختیار تحلیل‌گر قرار می‌دهد امکان خوانش نظام‌مند متون ادبی را فراهم می‌آورد. هدف پژوهش حاضر بررسی سطوح تفسیری دو شعر از شفیعی کدکنی از لحاظ ساختاری ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
مطالعه , کارکردهای زبانی «فعل» در اشعار غنایی «مذنب بدایونی» با تکیه بر فرانقش اندیشگانی در رویکرد نقشگرایی هلیدی

نادره شاه آبادی؛ احمد خاتمی؛ علیرضا صالحی؛ ابوالفضل مرادی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 21 دی 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.60252.3359

چکیده
  «ادبیات غنایی» به‌عنوان یکی از گسترده‌ترین انواع ادبی، در چهارچوب نقش «ادبی و عاطفی» زبان مطرح می‌شود و به بیان احساسات و عواطف شخصی «گوینده» می‌پردازد. هدف این نوع ادبی، گزارش و بیان احساسات گوینده و در کنار آن، لذّت بخشیدن به مخاطب است. شیوه‌های کاربرد عناصر غنایی در هر یک از منظومه‌های ادب فارسی متعدد و متنوع ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
تحلیل نشانه شناسیک غزلی از حافظ

الهه شاهی؛ محسن ذوالفقاری؛ حسن حیدری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 05 بهمن 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.62344.3427

چکیده
  پژوهش حاضر با عنوان « تحلیل نشانه شناسیک غزلی از حافظ » با توجه به فراگیرتر بودن شیوه های تحلیل نشانه شناسیک در حیطه ی ادب غنایی نسبت به سایر انواع ادبی و همچنین با عنایت به ماهیت چند لایه ای بودن اشعار حافظ و امکان دست یابی به سطوح گوناگون معنا از طریق کشف رمزگان و روابط حاکم بر دال و مدلول های هر غزل ، ضمن مطالعه در دیوان اشعار ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
استعاره مفهومی عشق در طریقت نامه عماد فقیه کرمانی

فروزنده عدالت کاشی؛ محبوبه مباشری

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 01 خرداد 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.54455.3191

چکیده
  استعاره مفهومی از مقوله‌های بنیادی زبان‌شناسی شناختی است. مقوله زبانی که صرفاً مربوط به واژه‌ها نیست، بلکه از فرآیندهای تفکر انسان است و زبان را از حدّ شگردی بلاغی به سطح وسیله‌ای برای اندیشه عمیق‌تر و شناخت والا می‌رساند. با توجه به این که شیوه حرکت و سیر تعالی در آموزه های عرفانی به زبان رمز است و عرفان قلمرو هنری زبان، در معنای ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
نوع شناسی رمان تکامل هنرمند بر اساس تصویر مرد هنرمند در جوانی و شما که غریبه نیستید

زهرا خسروی زارگز؛ اکبر شایان سرشت

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 10 اسفند 1399

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.52564.3059

چکیده
  رمان هنرمند یکی از زیر شاخه‌های رمان رشد و کمال به حساب می‌آید اما مسئله‌ی مهم این است که این زیرشاخه به ‌قدری قوی شده است که می‌توان برای آن مؤلفه‌های مخصوص به خود تعریف کرد. پژوهش حاضر تلاش دارد که به کمک دقت در عناصر ساختار رمان انگلیسی تصویر مرد هنرمند در جوانی اثر جیمز جویس و رمان ایرانی شما که غریبه نیستید اثر هوشنگ مرادی کرمانی، ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
تحلیل دگردیسیِ حکایتِ (آبگیر و سه ماهی) در مثنوی

طاهر لاوژه

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 24 بهمن 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2022.62668.3424

چکیده
  مولانا برای بیانِ نکاتِ عرفانی حکایتِ «آبگیر و سه ماهیِ» کلیله و دمنه را در مثنوی بازآفرینی می-کند. تحلیلِ دگردیسیِ معناییِ این حکایت، شگرد مولانا برای تبدیلِ مضامینِ محدودِ آن به مفاهیمِ گستردة عرفانی و چگونگی آفرینش ساختاری نو، هدف اصلی پژوهش حاضر است. این مقاله با شیوة توصیفی ـ تحلیلی به نقد دلایلی می‌پردازد که مولانا بر ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
تحلیل انتقادی رمان باغ تلو براساس نظریه فرکلاف

آرام رحیمیان؛ مریم مشرف الملک؛ احمد خاتمی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 30 بهمن 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2022.59223.3323

چکیده
  رمان باغ تلو مجید قیصری از جمله رمان‌‌‌‌های حوزۀ پایداری در دهه‌های پس از جنگ است که با رویکردی تقریبا متفاوت نسبت به آثار پیش از خود به نگارش در‌آمده است. برجسته‌ترین وجوه تمایز این اثر نسبت به آثار پیشین این حوزه، توجه به جایگاه و هویت زن ایرانی، شکسته شدن کلیشه جنسیتی حضور مردان در جنگ و پرداختن به مسأله مقاومت واسارت زن ایرانی ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
نقد عرفان خراسان در مقالات شمس تبریزی

محمد رودگر

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 08 اسفند 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2022.53903.3113

چکیده
  جریان عرفان عاشقانة خراسانی دارای سنّت سلوکی خاصی با محوریّت مفهوم عشق است. پس از انتشار مقالات شمس تبریزی یکی از موضوعات مورد توجه این بود که شمس امثال بایزید از پیران خراسان و حتی جنید، حلاج و ابن‌عربی را نیز قبول ندارد. در این پژوهش مشخص می‌شود که عمده نقد شمس به شخصیت این افراد نیست بلکه به شیوة عرفانیِ ایشان است. واقعیت این است ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
سرچشمه های اساطیری رودابه

فاطمه حاجی رحیمی؛ سلمان رحیمی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 21 اسفند 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2022.63817.3459

چکیده
  اقوام هند و ایران پیش از آن‎که از موطن اصلی از هم جدا شوند، مدّتی طولانی در کنار هم می‎زیستند و واجد یک فرهنگ، زبان، مذهب و اساطیر مشترک هندوایرانی بودند. با توجه به تأثیر فرهنگی متقابل ایران و هند بر یکدیگر، گاهی این امر امکان‎پذیر است که بتوان ریشۀ اسطوره‎های هندی را در ایران نیز جستجو کرد. با مروری بر داستان زال و رودابه در ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
خوانش تطبیقی بینانظریه‌ای دو رمان «لطفاً درب را ببندید» و «شهر شیشه‌ای»

راضیه فانی؛ علی تسلیمی؛ محمود رنجبر

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 21 اسفند 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2022.63815.3458

چکیده
  در این پژوهش رمان‌های پسامدرن «لطفاً درب را ببندید» از جواد مجابی، نویسنده و ادیب معاصر ایرانی و «شهر شیشه‌ای» از پل اُستر نویسنده و ادیب معاصر آمریکایی به‌صورت تطبیقی بررسی شده‎اند. ادبیات تطبیقی می‌تواند بینانظریه‌ای باشد؛ یعنی افزون بر نظریه مکتب‌های ادبی از نظریه‌های دیگر چون پسامدرنیستی بهره گیرد. اُستر و ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
بلاغتِ نحو در متن تاریخی نفثه‌المصدور زیدری نسوی

محمّدامین احسانی اصطهباناتی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 21 اسفند 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2022.63431.3444

چکیده
  امروزه در مباحث زبان‌شناسی، مطالعۀ تأثیر بلاغت بر نحو و ساختار، معاصر اهمّیّت اساسی دارد؛ در زبان فارسی، تاکنون پژوهش مستقلی دربارۀ تأثیر بلاغی و آرایش نحوی در متون نثر مصنوع و متکلّف با محوریّت کتاب نفثه‌المصدور انجام نگرفته است. در این مقاله، نخست به بررسی نحو و رابطۀ آن با دستور و بلاغت خواهیم پرداخت و پس از برشمردن نقادانۀ پیشینۀ ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
نفس و نمادهای مرتبط با آن در شعر عطار نیشابوری

فاطمه رضایی؛ مهین پناهی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 22 اسفند 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2022.64975.3492

چکیده
  چکیده یکی از موضوعات پرتکرار در حوزۀ ادبیات عرفانی، نفس است. در آثارعرفانی، نفس با تعابیر مختلف و عناوین متعددی توصیف شده که اغلب آنها نمادین و رمزی است. این پژوهش در پی رسیدن به این نکته است که عطار نیشابوری برای نفس چه نمادهایی را در آثار منظومش( الهینامه، اسرارنامه، منطقالطیر، دیوان اشعار، مصیبتنامه و مختارنامه) به کار برده و کدامیک ...  بیشتر

بررسی متون ادبی
نقد و تحلیل خویشکاری‌های موش و گربه شیخ بهایی براساس نظریه‌ی ولادیمیر پراپ

محمّدابراهیم مالمیر؛ فاطمه هوشنگی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 14 فروردین 1401

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2022.52463.3055

چکیده
  ولادیمیر پراپ، فولکلورشناس روسی در نظریه‌ی ابداعی خود به بررسی ریخت شناسانه ی قصه های پریان روسی پرداخت. او باتوجه به طبقه بندی داستان ها که بیشتر براساس محتوا و درون مایه این داستان ها بود، رده بندی خود را برروی فرم و ساختار این داستان ها بنا نهاد. وی نخستین گام در تحقق فرضیه خویش را شناخت و تعیین عناصر ثابت و متغیر قصه ها دانست. این ...  بیشتر