مقاله پژوهشی بررسی متون ادبی
بررسی تأثیرپذیری غزلیات قاسم انوار از غزلیات شمس با رویکرد بینامتنی

مهنوش جرک؛ حبیب‌الله عباسی

دوره 27، شماره 96 ، تیر 1402، صفحه 7-32

https://doi.org/10.22054/ltr.2021.57851.3271

چکیده
  جریان شعر عرفانی، بعد ازظهور کوه موج‌های آن (به ویژه مولوی) و نیز پس از حملة مغول رونق و رواج چشمگیری پیدا کرد. یکی از شاعران صاحب نام آن، قاسم انوار است که در روزگار حیات خویش شهرة آفاق بود. کثرت نسخه­های خطی موجود از دیوان وی تا حدودی این مهم را تأیید می‌کند. در این جستار تأثیرپذیری غزلیات شاعر را از غزلیات شمسِ مولوی در سه سطح زبانی، ...  بیشتر

مقاله پژوهشی بررسی متون ادبی
بررسی سبک شناسانۀ حروف اضافه و معانی آن‌ها در قصاید خاقانی

ابراهیم یوسفی؛ محمد بهنام فر؛ سیدمهدی رحیمی

دوره 27، شماره 96 ، تیر 1402، صفحه 33-61

https://doi.org/10.22054/ltr.2021.46912.2819

چکیده
  هدف این مقاله، بررسی سبک‌شناسانۀ حروف اضافه در قصاید خاقانی است. حروف اضافه با توسّع معنایی گسترده‌ای که دارند به عنوان یکی از سازه‌های تأثیرگذار زبان، نقش تعیین­کننده‌ای در هویت ­بخشیدن به سایر عناصر زبانی از جمله اسم‌ها، فعل‌ها، صفت‌ها و قیدها دارند. پرداختن به معانی گوناگون حروف اضافه در ساخت‌های مختلف که نوعی ساختارشکنی ...  بیشتر

مقاله پژوهشی بررسی متون ادبی
تحلیل مفهوم «شاعرانگی» در رمان «شازده احتجاب»

سینا بشیری؛ قدرت الله طاهری

دوره 27، شماره 96 ، تیر 1402، صفحه 63-89

https://doi.org/10.22054/ltr.2021.49880.2946

چکیده
  پس از رواج خردگرایی و عقلانیت در رنسانس در آثار ادبی مختلف، اهمیت مفاهیم شعر و شاعرانگی روز به روز کاسته ­شد و هرگونه خردگریزی و «جنون» در چهارچوب آسایشگاه­ها محبوس شد. نویسندگان مدرن نومید از نتایج و ثمرات خردگرایی غربی به جنبه­های معنایی و ذهنی و غیرصوری شاعرانگی در ادبیات داستانی مایل شدند تا هم به مقابله با خرد حاکم ...  بیشتر

مقاله پژوهشی بررسی متون ادبی
استعاره مفهومی عشق در طریقت‌نامه عماد فقیه کرمانی

فروزنده عدالت کاشی؛ محبوبه مباشری

دوره 27، شماره 96 ، تیر 1402، صفحه 91-122

https://doi.org/10.22054/ltr.2021.54455.3191

چکیده
  استعارة مفهومی از مقوله‌های بنیادی زبان‌شناسی شناختی است. مقولة زبانی که صرفاً مربوط به واژه­ها نیست، بلکه از فرآیندهای تفکر انسان است و زبان را از حد شگردی بلاغی به سطح وسیله­ای برای اندیشة عمیق­تر و شناخت والا می­رساند. با توجه به اینکه شیوة حرکت و سیر تعالی در آموزه­های عرفانی به زبان رمز است و عرفان قلمرو هنری زبان در ...  بیشتر

مقاله پژوهشی بررسی متون ادبی
مکتوبات فارسی مولانا خالد نقشبندی و نقش آن در گسترش زبان و ادبیات فارسی در خارج از مرزهای ایران

محی الدین امجدی؛ عبداله طلوعی آذر

دوره 27، شماره 96 ، تیر 1402، صفحه 123-147

https://doi.org/10.22054/ltr.2021.51421.3007

چکیده
  پژوهش‌های مختلف در مورد عرفان و تصوف معمولاً کارکردهای طریقتی وآیینی این نهادها را بررسی کرده‌اند، اما نهادهای صوفیانه و خانقاهی علاوه بر نقش دینی، دارای کارکردهای مختلف اجتماعی و سیاسی و ادبی نیز بوده‌اند. این مقاله در پی آن است با بررسی رویکردهای ادبی طریقت نقشبندیه، یکی دیگر از کارکردهای مهم و غیرآیینی آن را در کانون توجه قرار ...  بیشتر

مقاله پژوهشی بررسی متون ادبی
از افق در تلقی نیچه ای تا افق در تلقی گادامری با تأملی در حکایت هایی از مثنوی معنوی

فرزاد بالو

دوره 27، شماره 96 ، تیر 1402، صفحه 149-171

https://doi.org/10.22054/ltr.2021.44357.2749

چکیده
  گادامر، در حقیقت و روش، تلقی نیچه از افق را محدود و بسته ارزیابی می­کند که فراروی از آن امکان­پذیر نیست. در مثنوی معنوی حکایت­هایی چون «اختلاف­کردن در چگونگی و شکل پیل» و «قصة جوحی و آن کودک که پیش جنازة پدر خویش نوحه می­کرد» از  نمونه­های تحقق عینی افق در تلقی نیچه­ای آن به­حساب می­آیند،  چراکه در این ...  بیشتر

مقاله پژوهشی بررسی متون ادبی
تحلیل گفتمان انتقادی قدرت در خسرو و شیرین نظامی

زهرا امینی شلمزاری؛ محمدرضا نصراصفهانی؛ سیده مریم روضاتیان

دوره 27، شماره 96 ، تیر 1402، صفحه 173-201

https://doi.org/10.22054/ltr.2021.51866.3021

چکیده
  تحلیل گفتمان انتقادی یکی از نظریه‌های کارآمد برای تحلیل لایه‌های پنهان زبان و گفتمان است. براساس این نظریه، یکی از مؤلفه‌های اصلی برای بیان اهداف و اغراض گفتمانی، قدرت است. نورمن فرکلاف، نظریه‌پرداز مشهور حوزۀ تحلیل گفتمان انتقادی بر آن است که قدرت در روابط اجتماعی و به تبع آن  گفتمان بسیار تأثیرگذار است. در این پژوهش کوشش شد ...  بیشتر

مقاله پژوهشی بررسی متون ادبی
موقعیت چند لایه و ساختار رابطه های کانونی‌سازی در داستان مطالعه موردی: سه داستان کوتاه ویریا، بازمانده، خواب

محمود رنجبر

دوره 27، شماره 96 ، تیر 1402، صفحه 203-228

https://doi.org/10.22054/ltr.2021.44146.2737

چکیده
  یکی از شیوه­های نوین نقد داستان، بررسی و تحلیل موقعیت داستانی است. هر موقعیت داستانی سه وجه «شخص، حالت و دیدگاه» را شامل می­شود. با بررسی زاویة دید و موقعیت داستانی می‎توان به درک چگونگی عملکرد دیدگاه­های «زمانی، مکانی و روا‌ن‌شناختی» راوی نائل شد. در این پژوهش با روشی توصیفی- تحلیلی و با نگاهی به سه کارکرد یاد شده، ...  بیشتر

مقاله پژوهشی بررسی متون ادبی
مفهوم «ولایت» در آثار فخرالدین عراقی و عبدالغنی نابلسی

منصوره برزگرکلورزی؛ ناصر محسنی نیا؛ رضا چهرقانی

دوره 27، شماره 96 ، تیر 1402، صفحه 229-254

https://doi.org/10.22054/ltr.2021.53459.3095

چکیده
  مقالة حاضر به بررسی مفهوم «ولایت» در آثار فخرالدین عراقی و عبدالغنی النابلسی به عنوان یکی از عناصر و مؤلفه‌های مهم و مطرحِ عرفان و تصوف اسلامی می‌پردازد و هدف از تطبیق آرای آنان، بیان میزان شباهت‌ها و تفاوت‌های آن‌ه است. نتیجة این بررسی تطبیقی مفهوم ولایت در آثار عراقی و نابلسی که به روش توصیفی- تحلیلی انجام شده، بیانگر این ...  بیشتر

مقاله پژوهشی بررسی متون ادبی
حذف و مؤلفه‌های آن در کتاب «نفرین زمین» آل‌احمد براساس نظریه «ون لیوون»

ناهید اشرفی؛ ابراهیم رنجبر؛ سید احمد پارسا

دوره 27، شماره 96 ، تیر 1402، صفحه 255-280

https://doi.org/10.22054/ltr.2021.45374.2776

چکیده
  رمان نفرین زمین از آثار در خور توجه از لحاظ مطالعات اجتماعی (تحلیل گفتمان) مربوط به دهة 40 است. پژوهش حاضر این رمان را از دیدگاه گفتمان انتقادی براساس مؤلفة حذف در الگوی «ون لیوون» بررسی کرده‌ است. هدف این پژوهش نمایاندن پیوند میان دیدگاه‌های اجتماعی و فکری با ساخت‌های گفتمان‌مدار در متون داستانی است تا اهمیت ساختارهای زبانی ...  بیشتر

مقاله پژوهشی بررسی متون ادبی
تحلیل مفهوم معنی و شوق زندگی در مثنوی معنوی با تأکید بر نظریۀ ویکتور فرانکل

فاطمه حاج زین العابدین؛ کامل احمدنژاد؛ فریده محسنی هنجنی؛ افسانه لطفی عظیمی

دوره 27، شماره 96 ، تیر 1402، صفحه 281-304

https://doi.org/10.22054/ltr.2021.48595.2888

چکیده
  مولانا در مثنوی معنوی به دنبال ایجاد انگیزه و شوق به زندگی همراه با معنویت است. او می­کوشد موانع رسیدن به معنویت را از پیش پای سالک بردارد. تحمل رنج­ها، مسئولیت­پذیری، عشق راستین، اعتقاد راسخ به خدا راهکارهای رسیدن به معنویت است. دیدگاه عرفانی او با روان‌شناسی معناگرای ویکتور فرانکل همسو بود. از این‌رو در پژوهش حاضر با روش توصیفی ...  بیشتر

مقاله پژوهشی بررسی متون ادبی
تحلیل تأثیر خودشیفتگی در اشعار مهدی اخوان ثالث

سارا پارسائی جهرمی؛ دره دادجوی توکلی؛ محمدعلی گذشتی؛ شیرین کوشکی

دوره 27، شماره 96 ، تیر 1402، صفحه 305-336

https://doi.org/10.22054/ltr.2021.51361.2999

چکیده
  مهدی اخوان­ ثالث، شاعر نامدار معاصر است که در قالب­های مختلف شعری طبع­آزمایی کرده است. شخصیت فراز­­نِگَر، آرمان­طلب و خودشیفتۀ وی، دارای ابعاد ویژه و درخور بررسی است. پژوهش، پاسخگوی این پرسش­ است که آیا خودشیفتگی بر کیفیت و کمیت تصویرپردازی­های اخوان تأثیر چشمگیر داشته است؟ در جستار حاضر، علل روان­شناسانۀ سرایش اشعار ...  بیشتر

مقاله پژوهشی بررسی متون ادبی
ویژگی‌های تاریخ‌نگاری در تاریخ بیهقی (باور جزا و پاسداشت خردورزی، سنجیدگی و مدارای ایرانشهری)

وحید مبارک

دوره 27، شماره 96 ، تیر 1402، صفحه 337-361

https://doi.org/10.22054/ltr.2021.54562.3134

چکیده
  زبان، دین، هنر، محیط، سیاست، فرهنگ و آداب یک جامعه و افرادش، آنرا از دیگر جوامع جدا می­کند. با این دیدگاه، اثری ارزشمند خواهد بود که چون تاریخ بیهقی و شاهنامه، بتواند جنبه­های فردی، جمعی و ملی مردم را نشان دهد و آنان و دیگران را به بد و خوب وجودشان آگاه گرداند. در اواخر قرن چهارم و نیمۀ اول قرن پنجم (سدة اغتشاشات)، سنگ بنای نیاز به ...  بیشتر