متن پژوهی ادبی

متن پژوهی ادبی

مطالعه تطبیقی درباره اندیشۀ عرفانی در کیمیاى سعادت غزالی و دیوان حکمت یسوی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشیار، گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
2 دانشجوی کارشناسی ارشد زبان و ادبیات انگلیسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران، ایران
چکیده
Although Abu Ḥamid Muḥammad Ibn Muḥammad al-Tūsī al-Ghazālī (450–505 AH) is not considered one of the leading mystics, he is among the staunchest defenders of mysticism, having formulated mystical concepts before Ibn ʿArabī. Khājeh Aḥmad Yasawī (423–562 AH) is also one of the most prominent figures of Sufism (Taṣawwuf) and mysticism (ʿirfān) in Central Asia and the founder of a particular school in Sufism known as the Yeseviye sect. Despite their differences in language, environment, and culture, studying the works of these two contemporary figures reveals notable similarities in their mystical outlooks. Moreover, explaining their differences and comparing their perspectives can provide a solid foundation for scholarly research in this field. This study seeks to examine the mystical viewpoints of these two figures based on the Kīmīā-ye Saʿādat (The Alchemy of Happiness) and Divān-e Ḥekmat (The Book of Wisdom) within the framework of comparative literature. The research employs a descriptive-analytical method using library sources, incorporating content analysis as well. The necessity of comparative literary studies between Iran and Central Asia underscores the importance and relevance of this research, and its main outcome is to highlight mystical asceticism with a focus on shariʿa as the foundation of the mystical thought of al-Ghazālī and Yasawī. The study also finds that Yasawī leans more toward mystical aspects and observations (mushāhedāt) than al-Ghazālī, and linguistically, he employs simpler language in his poems to communicate his ideas more effectively.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

A Comparative Study of Mystical Thought in al-Ghazālī’s Kīmīā-ye Saʿādat and Yasawī’s Divān-e Ḥekmat

نویسندگان English

Seyyed Mehdi Tabatabaei 1
Saman Taheri 2
1 Associate Professor, Department of Persian Language and Literature, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
2 MA Student of English Language and Literature, Shahid Beheshti University, Tehran, Iran
چکیده English

ابوحامد محمّد غزالی طوسی (505 ـ 450 هـ) اگرچه در زمرۀ عرفای طراز اول محسوب نمی‌شود، از مدافعان سرسخت عرفان است که پیش از ابن‌عربی، به تدوین مسائل عرفانی پرداخت. خواجه احمد یسَوی (562 ـ 423 هـ) نیز از برجسته‌ترین شخصیت‌های تصوّف و عرفان در آسیای مرکزی و بنیان‌گذار مکتبی خاص در تصوّف موسوم به طریقت یسویّه است. با وجود اختلاف زبان، محیط و فرهنگ، مطالعۀ آثار این دو شخصیتِ هم‌عصر، مخاطب را متوجّه شباهت‌هایی در مشرب عرفانی آن‌ها می‌کند؛ افزون بر آن، تبیین تفاوت‌ها و مقایسۀ دیدگاه‌ها نیز می‌تواند زمینه را برای انجام پژوهشی علمی در این حوزه فراهم آورد. این پژوهش در پی آن است تا در گسترۀ ادبیّات مقایسه‌ای، به بررسی اندیشه‌های عرفانی این دو شخصیّت بر اساس کیمیای سعادت و دیوان حکمت بپردازد. این پژوهش به شیوۀ توصیفی - تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای انجام می‌گیرد که در آن از تحلیل محتوا هم استفاده شده است. بایستگی مطالعه در حوزۀ ادبیّات تطبیقی ایران و آسیای مرکزی، اهمّیت و ضرورت این تحقیق را مشخّص می‌کند و نتیجۀ حاصل از آن، برجسته‌کردن زهد عارفانه با محوریّت شریعت به عنوان بن‌مایۀ اندیشه‌های عرفانی امام محمّد غزالی و خواجه احمد یَسَوی است. همچنین در این پژوهش مشخص شد که یسوی بیشتر از غزالی به ذوق و مشاهدات عرفانی توجه دارد و از حیث زبانی هم، در اشعار خویش از زبانی ساده‌تر بهره می‌برد تا افراد بیشتری بتوانند با آن ارتباط برقرار کنند.

کلیدواژه‌ها English

ادبیّات تطبیقی
عرفان اسلامی
امام محمّد غزالی
خواجه احمد یَسَوی
کیمیای سعادت
دیوان حکمت
اندیشه‌های مشترک