بررسی شگردهای شروع و پایان‌دهی به مطلع و میزان دلالتمندی‌ عناصر آن در مجموعه داستان‌های کوتاه قبل از انقلاب اسلامی هوشنگ گلشیری (با تکیه بر مجموعۀ «جبه‌خانه»)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه آموزش زبان و ادبیات فارسی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران

10.22054/ltr.2025.83122.3935

چکیده

هوشنگ گلشیری، از جمله داستان‌نویسانی است که به دنبال ارتباط تنگاتنگ و معناساز ساختار با محتوای داستان است. نگارنده در پژوهش حاضر، پس از واکاوی و نقد نظریه‌های ارائه‌شده در حوزۀ مطلع داستان، با تکیه بر نظریۀ رابرت فونک و افزودن قیدی بر آن، به دنبال آن است تا با روش توصیفی-تحلیلی، آغاز و پایان مطلع داستان‌های کوتاه سه مجموعۀ «مثل همیشه»، «نمازخانۀ کوچک من» و «جبه-خانه» هوشنگ گلشیری و سازوکارهای شروع آنها را مشخص کند؛ سپس، برای رعایت اختصار و حجم مقاله، صرفاً به بررسی میزان دلالتمندی و صناعتمندی عناصر مطلع مجموعۀ «جبه‌خانه» پرداخته و در موارد لازم به نقاط قوت و ضعف آنها نیز اشاره کرده‌است. نتایج حاکی از آن است که در شروع‌های ترکیبی (45 %) عناصر تردیدبرانگیز و بی‌ثبات‌کننده فضای مطلع داستان همچون ابهام‌آفرینی، رمز و راز و نمادپردازی کاربرد برجسته یافته‌اند. با شدت‌یابی این موضوع، خودباختگی شخصیتی نمایان می‌شود و از این رو، شروع با شخصیت‌پردازی (30 %) در جایگاه دوم قرار دارد. چنین شخصیت‌هایی، آرامش گمشدۀ خود را با پناه‌بردن به یادبودهای لذت‌بخش جبران می‌کنند و به همین سبب، بسامد شگرد «بازگشت به گذشته» در داستان‌های این نویسنده برجسته است. در ضمن، جملات آغازین داستان‌ها، دلالتمندی مستحکمی با جملات میانه و پایان داستان دارند و سرنخ‌های مهمی از معانی ثانوی و اجزای داستان به خواننده ارائه می‌کنند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

A study of the methods of beginning and ending the narrative and the degree of significance of its elements in Houshang Golshiri's collection of short stories before the Islamic Revolution (based on the collection "Jobeh Khaneh")

نویسنده [English]

  • Amin Banitalebi-Dehkordi
Department of Persian Language and Literature, Farhangian University, Tehran, Iran
چکیده [English]

Houshang Golshiri is one of the novelists who seeks a close and meaningful connection between the structure and the content of the story. In the present study, after analyzing and criticizing the theories presented in the field of the story's plot, relying on Robert Funk's theory and adding a constraint to it, the author seeks to determine, using a descriptive-analytical method, the beginning and ending of the plots of Houshang Golshiri's three short story collections, "As Always," "My Little Prayer House," and "Jebeh-Khaneh," and their starting mechanisms; then, in order to comply with the brevity and size of the article, he simply examined the level of implication and artifice of the plot sentences of the "Jebeh-Khaneh" collection and, where necessary, pointed out their strengths and weaknesses. The results indicate that in the combined beginnings (45%), elements that raise doubts and destabilize the plot space of the story, such as ambiguity, mystery, and symbolism, have been prominently used. As this theme intensifies, the character's self-destruction becomes apparent, and hence, beginning with characterization (30%) is in second place. Such characters compensate for their lost peace by taking refuge in pleasant memories, and for this reason, the frequency of the "return to the past" technique is prominent in this author's stories. In addition, the opening sentences of the stories have a strong implication with the middle and ending sentences of the story, and provide the reader with important clues about the secondary meanings and components of the story.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Short story
  • beginning techniques
  • ending techniques
  • significance of beginning elements
  • Jobbeh Khaneh
  • Houshang Golshiri