نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه زبان و ادبیات فارسی، دانشکدۀ ادبیات و زبانهای خارجی دانشگاه آزاد اسلامی واحد کرج

2 دانشجوی دوره دکتری رشتۀ پژوهش هنر، دانشگاه تربیت مدرس، تهران

چکیده

پیکرگردانی، در روایت داستانی، به تغییر ماهوی شخصیت انسانی یا غیرانسانی بر اثر نیرویی فرازمینی اطلاق می‏گردد. مقالۀ حاضر بر آن است که استحالۀ ماهویِ شخصیت‏های قصه‏های عامه را در چهارچوب نظریۀ روایت‏شناسی کلود برمون، مورد بررسی قرار دهد. کلود برمون در طبقه‏بندیِ نقش شخصیت در روایتِ داستانی، شخصیت‏های «کارگزار» و «کارپذیر» را بر اساس بسط نظریۀ تقابل‏های دوگانۀ لوی استروس در مورد شخصیت‏های کنشگر مطرح کرد. کارگزار، در قصه نقشی فعال، مؤثر و پویا دارد و نقطۀ مقابلِ آن، کارپذیر، دارای نقشی منفعل و تأثیرپذیر است. هدف مقالۀ حاضر این است که برای نخستین بار پژوهش حاضر برآن است به این پرسش پاسخ دهد که از طریق چه فرایندی جایگاه و نقش شخصیت در قصه، از کارگزار به کارپذیر و بالعکس دگرگون می‏گردد. در این پژوهش برای نخستین بار این فرضیه مطرح می‏شود که پیکرگردانی در قصه‏های عامه، مشخصاً می‏تواند موجب تغییر کارکردِ شخصیت و به تبع آن منجر به دگرگونیِ نقش و جایگاه شخصیت در قصه‏های عامه گردد. این پژوهش از طریق گردآوری منابع، به روش کتابخانه‏ای و به شیوۀ توصیفی-تحلیلی، به این نتیجه می‏رسد که در چهار قصۀ برگزیده از گنجینة ادب عامه، شامل «بلبل سرگشته»، «ماه‏پیشانی»، «نمکی» و «چل‏گیس»، که به عنوان نمونه‏های مورد پژوهش انتخاب شده‏اند، پیکرگردانی می‏تواند سبب شود که شخصیت‏های اصلی و فرعی، در طول قصه پس از استحاله، کنش‏های جدیدی خلق کنند و یا از کنش‏های جدید متأثر گردند که در نتیجۀ آن، از کارگزار به کارپذیر و یا از کارپذیر به کارگزار تغییر جایگاه بدهند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The effect of Transformation on changing the role of characters on the selection of folk-tales (With a special attitude to Claude Bremond's theory)

نویسندگان [English]

  • Ataollah koopal 1
  • saboureh rangraz 2

1 Associate Professor of Literature and Foreign Languages Faculty, Islamic Azad University, Karaj Branch, Karaj

2 PhD student in Research of Art, Tarbiat Modares University. Tehran

چکیده [English]

Transformation in fictional narratives is referred to the essential changes of human or inhuman characters by a supernatural force. The present article is intended to examine this essential transformation of the characters of folk tales in the context of Claude Bremond's narrative theory. In classifying the role of the character in the narrative, Claude Bremond proposed the "Agent" and the "Patient" characters based on the extension of Levi-Strauss's "Binary Oppositions" theory of "Actant" characters. The agent has an active, effective, and dynamic role in the story, and on the other hand the patient is passive and impressible. The present study seeks to answer the question: according to Bremond's theory, how the transformation in folk tales can lead to change the function of the character and consequently, the status and role of the character in the story, from agent to patient and vice versa. This study, through referring to the library sources and by descriptive-analytical methods, in four specific folktales, including "BolBol-e-Sargashte" , ”Mah-Pishoony", "Namaki" and "Chehel-Gis " as the case studies, intends to conclude that transformation causes the main and sub characters, create the new actions or be affected by the new ones, after the transubstantiation. And as a result, they change from an agent to a patient or vice versa.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Transformation"
  • "Claude Bremond"
  • "Agent"
  • "Patient"
  • "Folk-Tales"