نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

مرکز آموزش زبان، گروه زبان‌های خارجی، دانشگاه امام صادق علیه السلام، تهران، ایران

چکیده

مقاله حاضر در تلاش بوده تا چندزبانگی و ارتباط آن با شعر را در آثار شهریار بررسی نماید. در چارچوب نظری، از زبان‌شناسی شناختی – چندزبانگی، شناخت و عاطفه- آناستاسیو (۲۰۲۰)، اروین-تریپ (۱۹۵۴، ۱۹۶۴، ۱۹۶۷) و پاولنکو (۲۰۰۷، ۲۰۱۲) برای تحلیل اشعار استفاده شد. دو شعر ترکی و فارسی از شهریار (مجموعا ۶۱ بیت) به همراه گزیده‌ای از اشعار وی به عنوان پیکره زبانی پژوهش حاضر انتخاب شد. نتایج این مطالعه نشان داد که واج‌ها، واج‌آرایی‌ها، کلمات، نحو و دستور زبان از یک سو و سنت‌ها، آداب، وقایع زیستی و عاطفی شهریار از سوی دیگر بستری برای تولید شعر او و در نهایت تصویرسازی را فراهم ساخته است. به عبارت دیگر، شعر شهریار بر اقلیم و زیستگاه او بنا نهاده شده است. بنابراین، تمام داشته‌های شهریار در ضمیر ناخودآگاه ابتدا از آن اقلیم گذر کرده و آنگاه به زبان ترکی و یا فارسی وارد شده است. این پژوهش نشان داد که گرچه شهریار در زبان فارسی اشعار بسیار قدرتمندی دارد، اما بخاطر نفوذ اقلیم، بافت و محیط آذربایجان و زبان ترکی در ذهن او، شعر ترکی مورد بررسی در پژوهش حاضر عاطفی‌تر و از لحاظ زبانی چندلایه‌ای و از نظر ادبی پیچیده‌تر از شعر فارسی همتراز آن شعر است. روش مقاله حاضر توصیفی-تحلیلی بوده و با توجه به تعریف آثار فرازبانی، نتایج پژوهش نشان داد که اگر نتوان ادبیات انگلیسی را بدون جوزف کونراد، ادبیات فرانسه را بدون لپولد سدار سِنگور و ادبیات آمریکا را بدون ولادیمر ناباکوف فرض نمود، نمی‌توان ادبیات فارسی و ترکی را بدون شهریار متصور شد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

Multilingualism and poetry: A cognitive analysis of Shahriar’s poems

نویسنده [English]

  • Mostafa Shahiditabar

Language Centre, Department of Foreign Languages, Imam Sadiq University, Tehran, Iran

چکیده [English]

This article is to examine multilingualism and its relation to poetry in Shahriar’s works. In the theoretical framework, I have benefited from cognitive linguistics - Anastassiou (2020), Ervin-Tripp (1967, 1964, 1954) and Pavlenko (2012, 2007)- for poems analysis. Shahriar’s Turkish and Persian poems (61 altogether) plus a selected works of his were chosen as the corpus of the study. The results show that phonemes, alliterations, diction, syntax and grammar, on the one hand, and traditions, customs, life and emotional events of the poet on the other, have laid the groundwork for producing his poems and ultimately his image-making. In other words, Shahriar’s poetry is based on his habitat and regional conditions. Hence, one should say that all Shahriar’s unconscious storage has taken route from those conditions and been embodied later in Turkish and Persian languages. The research also shows that despite Shahriar’s strength in Persian poetic production, because of the predominance of Turkish and Azerbaijan’s contextual roots in his psyche, the Turkish poems under scrutiny here have proved more emotional and linguistically more multilayered and from literary point of view more sophisticated than his Persian ones. The methodology has been descriptive- analytical and due to “translingual writings” definition, I conclude that if one cannot assume the English, French and American literatures without figures like Joseph Conrad, Leopold Sedar Senghor and Vladimir Nabokov respectively, the Persian and Turkish Literatures cannot be imagined without Shahriar.

کلیدواژه‌ها [English]

  • multilingualism
  • translingual writing
  • Azerbaijani Turkish