بررسی جنبه های فرا داستانی رمان تحمل عشق

حسین پاینده

دوره 10، شماره 28 ، شهریور 1385، ، صفحه 5-31

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2006.6372

چکیده
  در سال ١٩٩٧ م انتشار رمانی با عنوان تحمل عشق به قلم یکی از رمان نویسان معاصر انگلستان موجب بحث های جنجالی فراوانی در میان منتقدان ادبی شدروای این رمان گزارش گربحث علمی مجلات است و در طول رمان کررآ به انواع و اقسام نظریه های علمی اشاره و استناد می کند جمله به داروینیسم نوین، روانشناسی تکاملی، سکنی گزیدن انسان در سایر سیارات درآینده، ...  بیشتر

توانش کاربرد شناختی: فرا تحلیل مسائل جاری و پژوهش‌های مربوط به یادگیری و آموزش آن

ضیا تاج الدین

دوره 11، شماره 32 ، شهریور 1386، ، صفحه 5-26

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2007.6396

چکیده
  وانش کاربرد شناختی یکی از مؤلفه‌های توانش ارتباطی است که به تازگی در کانون توجه قرار گرفته است. در این مقاله نخست به تکوین تاریخی و الگوهای توانش کاربرد شناختی، سپس به طبقه بندی‌های کنش‌های گفتاری می‌پردازیم. در پایان، پژوهش‌های مربوط به آموزش توانش کاربرد شناختی را در پرتو مولفه های درونی و بیرونی تأثیر گذار بر یادگیری این توانش ...  بیشتر

تحلیل ساختار روایی منظومه‌های عطّار (الهی‌نامه، منطق‌الطّیر و مصیبت‌نامه)

محسن بتلاب

دوره 16، شماره 54 ، اسفند 1391، ، صفحه 5-30

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2013.6590

چکیده
  ساختارگرایی با طرح ایدة نظام، به بسط چشم‌اندازی فراگیر در تحلیل متون می‌پردازد که در طی آن همة اجزای درونی متن به یکدیگر مرتبط و کارکرد هر جزء، وابسته به نظام تلقی می‌شود. روایت به سبب بنیان علّی و معلولی، انسجام و ظرفیت بالایی که در تحلیل ساختاری دارد، توجّه بسیاری از روایت‌شناسان را به خود جلب کرده است. در این مقاله تلاش شده است ...  بیشتر

جایگاه درفش کاویانی در شاهنامة فردوسی

محمد رضایی

دوره 17، شماره 55 ، خرداد 1392، ، صفحه 5-20

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2013.6597

چکیده
  درفش کاویانی همواره در کشاکش جنگهای ایران و انیران، جایگاه بسیار حیاتی و والایی داشت. اهمیّت این درفش تا حدّی بود که گاه ادامة نبرد بدون افراختن آن ممکن نبود و ایرانیان حتّی اگر به دندان هم شده، می‌کوشیدند تا آن را در جنگ افراخته نگه دارند. از دیگر سو، تورانیان نیز به خوبی با جایگاه خطیر آن آشنا بودند و با دیدن حتّی پاره‌ای از آن، آشکارا ...  بیشتر

متن‌شناسی عقایدالنّساء یا کلثوم‌ننه آقاجمال خوانساری (با تکیه بر باورها و آداب و رسوم، دین عامیانه، وضعیّت زنان)

حسن ذولفقاری

دوره 18، شماره 59 ، خرداد 1393، ، صفحه 7-26

چکیده
  کلثوم‌ننه نام کتابی طنزآمیز و انتقادی نوشتةآقاجمال خوانساری (۱۱۲۵ ق.) از فقیهان دورة صفویّه است. کلثوم‌ننه در نقد دینداری عامیانه و باورهای خرافی رایج میان زنان و قدیم‌ترین سند مکتوب دربارة اخلاق و آداب و رسوم زنان عامی ایران است. هدف از مقاله، معرّفی کتاب و مؤلّف آن سپس متن‌شناسی این اثر ارزشمند است. کتاب کلثوم‌ننه به عنوان یکی ...  بیشتر

تحلیل ساختاری رمان اهل غرق

تیمور مالمیر؛ علیرضا ناصر بافقی

دوره 18، شماره 60 ، شهریور 1393، ، صفحه 7-23

چکیده
  چکیده رمان «اهل غرق» نوشتة منیرو روانی‌پور از برجسته‌ترین آثار ادبی است که به شیوة رئالیسم جادویی نگاشته شده است. در این جستار، رمان «اهل غرق» را بر اساس نظریّة ساختاری تودوروف بررسی کرده‌ایم تا ضمن استخراج پی‌رفت‌ها و گزاره‌های داستان به پیوند طرح رمان با ژرف‌ساخت آن دست یابیم. طرح دوبُنی رئالیسم جادویی در رمان «اهل غرق» بر ...  بیشتر

معنا و مفهوم «پر کرگس» در بیتی از شاهنامه

حسن حیدری؛ علی صبّاغی

دوره 18، شماره 61 ، آذر 1393، ، صفحه 7-20

چکیده
  این جستار به شرح و تفسیر مصرعی از داستان رستم و سهراب شاهنامة فردوسی «شما را زمین، پرّ کرگس مرا» می‌پردازد. اختلاف نظر شارحان و گزارندگان شاهنامه دربارة معنی و مفهوم این مصراع نگارندگان را به جستجو در چرایی این اختلاف‌ها، شواهد معانی ارائه‌شده و مفهوم نهایی بیت واداشت. فرضیّة پژوهش حاضر این است که کاربرد کم تعبیر «پر کرگس ...  بیشتر

بررسی بازتاب شاهنامة فردوسی در شاهکار رحیم معینی کرمانشاهی بر اساس نظریّة ترامتنیّت

داوود اسپرهم؛ امید  سلطانی

دوره 18، شماره 62 ، اسفند 1393، ، صفحه 7-38

چکیده
  ژرار ژنت نظریّة ترامتنیّت را با توجّه به آشنایی با نظریّة بینامتنیّت یولیا کریستوا در نیمة دوم قرن بیستم میلادی مطرح کرد. نظریّة ترامتنیّت به پنج بخش تقسیم می‌شود: 1ـ بینامتنیّت. 2ـ فرامتنیّت. 3ـ سرمتنیّت.4ـ پیرامتنیّت. 5ـ زبرمتنیّت. پس از فردوسی، سنّت حماسه‌سرایی با الهام‌گیری از شاهنامه ادامه پیدا کرد. بازتاب شاهنامة فردوسی در تمام ...  بیشتر

بررسی عناصر انسجام متن در نفثةالمصدور بر اساس نظریّة هالیدی و حسن

احمد امیری خراسانی؛ حلیمه علی‌نژاد

دوره 19، شماره 63 ، خرداد 1394، ، صفحه 7-31

چکیده
  در مقالة حاضر، با استفاده از نظریّة انسجامِ (Cohesion) متن هالیدی و حسن (1976م.) در زبانشناسی ساختگرا به تحلیل و بررسی کتاب نفثةالمصدور پرداخته شده است. بر اساس این نظریّه، یکی از ویژگی‌های متن، داشتن انسجام است. انسجام با عناصری در متن ایجاد می‌شود که این عناصر انسجام متن، به سه دستة «دستوری، واژگانی و پیوندی» تقسیم می‌شوند و در ارتباط ...  بیشتر

روانشناسی اسطوره و داستان؛ رویکردی نوین در نقد ادبی

مریم حسینی؛ نسرین شکیبی ممتاز

دوره 19، شماره 64 ، شهریور 1394، ، صفحه 7-29

چکیده
  هدف این مقاله، معرّفی رویکردی تازه در مطالعات نقدی متن است که در حوزۀ قصّه‌های پریان، روایت‌های عامیانه، بسیاری از افسانه‌ها و داستان‌های اسطوره‌ای کارآمد است. رویکرد روانشناسی اسطوره، به‌کارگیری نظریّه‌های نوین روانشناسی در این روایت‌ها برای تبیین خاستگاه‌های روانی پدیدآورندگان است. رؤیاها و قصّه‌ها نیز، چنان‌که روانکاوان ...  بیشتر

بررسی شعر «یادداشتهای درد جاودانگی» قیصر امین‌پور بر اساس نظریّة نقش‌گرایی هلیدی

نعمت‏ الله ایران‏زاده؛ کبری مرادی

دوره 19، شماره 65 ، آذر 1394، ، صفحه 7-22

چکیده
  نظریّة مایکل هلیدی یکی از گرایش‌های نظریّة نقش‌گراست که بر دو مفهومبنیادیننظامو نقش استوار است. در این نظریّه، هلیدی از وجوه مختلفی به متن می‌نگرد. او در تمام بخش‌های نظریّة خود به بافت و معنای درون‌متنی و برون‌متنی توجّه ویژه دارد. بر همین اساس، برای اجزای مختلف کلام، فرانقش‌های سه‌گانة اندیشگانی/ تجربی، میان‌فردی و متنی قائل ...  بیشتر

طنز و هجو در تاریخ جهانگشای جوینی

داوود اسپرهم؛ علی سلیمانی

دوره 19، شماره 66 ، اسفند 1394، ، صفحه 7-36

چکیده
  زبانِ طنز از قدرتی بس ژرف برخوردار است؛ قدرتی که در سایة آن گوینده می‌تواند بسیاری از معضلات را بازگو و در بهتر شدن اوضاع تلاش نماید. زمانی که جامعه به بلایا و آشفتگی‌های فرهنگی و اخلاقی فراوانی دچار باشد، بر دامنة طنز، به‌ویژه هجو و هزل افزوده می‌شود. در این مقاله اثبات شد که عطاملک جوینی با طبعِ شوخ و انتقادی خود، همانند بسیاری ...  بیشتر

مغلطة تأثیر عاطفی در بازنمایی تاریخ (نگرشی انتقادی بر تاریخ‌نگاری شهاب‌الدّین نسوی در سیرت جلال‌الدّین و نفثةالمصدور)

حبیب‌الله عبّاسی؛ الهه عظیمی یان‌چشمه

دوره 20، شماره 67 ، خرداد 1395، ، صفحه 7-35

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2016.3938

چکیده
  اهمیّت و اعتبار حوادث تاریخی را قوّة تشخیص مورّخ تعیین می‌کند و از آنجا که مورّخ تحت تأثیر امور درونی و مقتضیات زمانة خود می‌باشد، عینیّترین بازنمایی‌های تاریخی کم‌و‌بیش به پیش‌داوری‌ها و نگرش‌های عاطفی مورّخان آلوده است. در این جستار، در پی کندوکاو شیوة تاریخ‌گویی شهاب‌الدّین نسوی در دو اثر تاریخی‌ او هستیم که هر دو شرح حکومت ...  بیشتر

نقد و بررسی سبک‌شناسانة شعر دورة بازگشت

غلامرضا مستعلی پارسا

دوره 20، شماره 68 ، شهریور 1395، ، صفحه 7-39

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2016.4843

چکیده
  فرهنگ هر ملّتی از عناصر گوناگونی فراهم می‌آید، یکی از مهم‌ترین ارکان سازندة فرهنگ، شعر و ادب است که از اساطیر، مذهب، حوادث اجتماعی و تاریخی هر ملّت سرچشمه می‌گیرد و یکی از منابع شناخت تاریخ تمدّن ملل در قرون مختلف می‌باشد. آشنایی دقیق و انتقادی با تحوّل و تطوّر شعر در طول تاریخ، گامی مؤثّر در شناخت سرگذشت سیاسی، اجتماعی و فرهنگی ...  بیشتر

بررسی نقش اطلاعی دو فرایند مبتدا سازی و مجهول سازی در زبان فارسی از دیدگاه نقش گرایی

علی میرعمادی؛ ستاره مجیدی

دوره 10، شماره 30 ، اسفند 1385، ، صفحه 7-30

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2007.6382

چکیده
  در مقاله‌ی حاضر با برگزیدن یازده فیلم نامه و نمایشنامه از آثار محسن مخملباف، به بررسی 120 جمله‌ی نشاندار حاصل از عملکرد دو فرآیند مبتداسازی و مجهول سازی پرداخته‌ایم. در این پژوهش سعی بر آن است تا شأن اطلاعی عنصر پیشایند شده در هر یک از این دو فرآیند تعیین گردد. همچنین نقش اطلاعی دو فرایند مذکور در بافت زبانی خود براساس انواع ساخت اطلاع ...  بیشتر

نقد فمینیستی داستان های بیژن نجدی

الماس تاجریان

دوره 11، شماره 31 ، خرداد 1386، ، صفحه 7-23

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2007.6389

چکیده
  نقد فمینیستی یا زن مدارانه با بیشینه ای سی و پنج ساله، یکی از روش های معتبر نقد ادبی معاصر است که هدف آن اعتراض به نحوه ارائه شخصیت های زن در ادبیات، به ویژه ادبیات داستانی است.شخصیت زن در آثار نویسندگان مرد معمولا متناسب با فرهنگ مرد سالارانه از الگوهای کلیشه ای پیروی می کند که نمایش دهنده برداشت ها و انتظارات نویسنده از جنس زن است ...  بیشتر

گذشته ای روشن و آینده ای تاریک پژوهش تطبیقی دو شعر از «امل دنقل» و «منوچهر آتشی»

علی اکبر احمدی

دوره 11، شماره 33 ، آذر 1386، ، صفحه 7-21

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2007.6431

چکیده
  مقارنه و قیاس یکی از مصادر پر بار و غنی معرفت و فهم انسان است. انسان در بیشتر بررسی‌های خود برای رسیدن به کنه حقایق راه قیاس را برمی‌گزیند و ادبیات تطبیقی با چهره و چهارچوب کنونی آن ثمره پژوهش‌های ادبی دوران معاصر است که با استقبال بسیاری نیز روبه‌رو است و در پی بیان تأثیر و تأثر ادبیات ملل و تبیین نکات مشترک دو ادب مختلف است و لو هیچ ...  بیشتر

تحلیل روان‌شناختی شخصیت کاوس، گرسیوز و سیاوش در شاهنامه

احمد امین

دوره 11، شماره 34 ، اسفند 1386، ، صفحه 7-33

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2008.6439

چکیده
  با تحقیق روان شناختی شخصیت های یک اثر و بررسی ویژگی‌های رفتاری آنها می‌توان بسیاری از حوادث و وقایع داستان را ریشه‌یابی کرد. در این مقاله با تحلیل روان ‌شناسانة اعمال و رفتار شخصیت پارانویی و پسیکوپاتی کاوس و گرسیوز و بررسی عقدة حقارت در سیاوش، سعی شده است روابط علت و معلولی بسیاری از حوادث بزرگ زندگی آن ها مورد تجزیه و تحلیل قرار ...  بیشتر

بررسی منابع و مآخذ احادیث مندرج در تاریخ جهانگشای جوینی

احمد خاتمی

دوره 12، شماره 35 ، خرداد 1387، ، صفحه 7-26

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2008.6446

چکیده
  در تاریخ جهانگشا، اثر مشهور علاءالدوله عطاملک جوینی (623- 681 ﻫ.ق) که بدون تردید یکی از برجسته‌ترین نمونه‌های نثر مصنوع فارسی و از مهم‌ترین منابع تاریخی دوران مغول است. حدیث در کنار آیات قرآنی و اشعار و امثال عربی، جایگاهی ویژه دارد. مصنف در جای جای کتاب خود، به گونه‌ها و بهانه‌های مختلف به استشهاد و اقتباس از آیات و احادیث دست یازیده، ...  بیشتر

مولوی و مسئله منطقی شر

قاسم پورحسن

دوره 12، شماره 36 ، شهریور 1387، ، صفحه 7-32

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2008.6453

چکیده
  متفکران، مسئلة شر را به دو گونه تبیین کردند: مسئلة منطقی شر و شر به مثابة قرینه‌ای علیه خداوند. در قسم نخست، دعوی ناسازگاری و مناقشه صدق میان شر و گزارة دینی دربارة خداوند اصلی‌ترین مسئله است؛ در حالی که در گونة دیگر، وجود شر را به حداقل به منزلة نقضی علیه اعتقاد به خدا یا خلل در باور به مدعیات دینی تلقی می‌کنند. در این نوع، مناقشه مربوط ...  بیشتر

پژوهشی درباره سه اسطورة گیاهی در مثنوی معنوی

حجت عباسی

دوره 12، شماره 37 ، آذر 1387، ، صفحه 7-28

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2008.6462

چکیده
  گسترش اسطوره در بطن اثری پویا و ریشه‌دار چون مثنوی معنوی، درنگ و ژرف بینی بیشتری از دیگر متون می‌طلبد. پیوند این اثر با عوالم اسطوره‌ای باعث شده است متنی چند لایه شکل بگیرد و نوعی فضای رمزآلود و گسترده در سراسر متن احساس شود که درک آن را به فراتر رفتن از عوالم شناخته شدة ظاهری موقوف می‌کند. اسطوره های درخت زندگانی، درخت خروب و اسطورة ...  بیشتر

نقد جامعه‌شناختی رمان هزارخانه خواب و اختناق

غلامحسین غلامحسین زاده

دوره 16، شماره 52 ، شهریور 1391، ، صفحه 7-36

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2012.6576

چکیده
  نقد جامعه‌شناختی یکی از شیوه‌های کارآمد در نقد متون ادبی، به‌خصوص رمان است. در این شیوه، ارتباط ساختار و محتوای رمان با وضعیت و دگرگونی‌های جامعه و محیطی که در آن متولد شده است، کندوکاو می‌شود و چگونگی انعکاس و بازنمایی هنرمندانه‌ی اجتماع در جهان تخیلی اثر ادبی، نقد و تحلیل می‌گردد. سابقه‌ی این‌گونه از پژوهش و به‌کارگیری این ...  بیشتر

بررسی حضور نویسنده در داستان‌های جلال آل احمد

کیومرث کریمی

دوره 16، شماره 53 ، آذر 1391، ، صفحه 7-34

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2012.6583

چکیده
  جلال آل احمد (1302- 1348 ه.ش) نویسنده‌ای متعهّد، آرمانگرا و عملگراست که داستان نویسی را با نگارش داستان‌های کوتاه از سال 1323 شروع کرد و تا پایان عمر ادامه داد. آنچه در داستان‌های آل احمد چشمگیر به نظر می‌رسد شیوه‌های حضور نویسنده در این آثار است که گاه شکل مداخله گرانه به خود می‌گیرد و گاه نیز این حضور به‌صورت غیرمستقیم است و در هر حال ...  بیشتر

تحلیلی روان‌کاوانه از قصه‌ی «ماهان گوشیار»

داوود اسپرهم؛ سیدمهدی دادرس

دوره 17، شماره 56 ، شهریور 1392، ، صفحه 7-32

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2013.6604

چکیده
  قصه‌ی ماهان گوشیار یکی از چند افسانه‌ای است که نظامی در هفت‌پیکر روایت کرده است. علاوه بر جنبه‌های اسطوره شناختی و روان‌کاوانه، آن‌چه بر اهمیت این افسانه افزوده، نظریاتی زیبایی‌شناختی است که شاعر، در خلال روایت، اظهار کرده است. نقدهایی که به زبان فارسی و دیگر زبان‌ها بر قصه‌ی ماهان نوشته شده، عموماً جنبه‌ی تاریخی و در زمانی ...  بیشتر

بلاغت انواع ادبی با تکیه بر بلاغت نوع رباعی

بتول واعظ

دوره 17، شماره 57 ، آذر 1392، ، صفحه 7-32

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2013.6611

چکیده
  بلاغت سنتی، زیبایی شناسی آثار ادبی را تنها در سه حوزه‌ی علم بدیع، بیان و معانی بررسی می‌کند. این دیدگاه سنتی، ارزش زیبایی شناختی هر سروده یا نوشته ادبی را تنها آراسته بودن آن به آرایه‌ها و هنرهایی می‌داند که در سه قلمرو بدیع، بیان و معانی از آن‌ها سخن می‌رود. اما بلاغت جدید، معیار زیبایی اثر ادبی را علاوه بر این سه علم، در شاخص‌ها ...  بیشتر