واکاوی شخصیت ابرپهلوانان در شاهنامه فردوسی ( براساس متضادهای معنایی در ساختارهای نظام تخیل ژیلبر دوران)

الهام سعادت؛ اسحاق طغیانی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 09 فروردین 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.50113.2960

چکیده
  در شاهنامه شخصیت‌هایی وجود دارند که از بافت‌ انسانی روایت جدا می‌شوند و در مرتبه‌‌‌ای فراتر قرار می‌گیرند، ویژگی و خویشکاری‌های مشترک؛ آن‌ها را به یکدیگر و به بدنه ‌روایت پیوند می‌دهد. در این باره درک مفهوم «خود» و «دیگری» سبب کشاکش برای تصاحب «شئ ارزشی» می‌شود که مفهوم دشمن و ابرپهلوان در بستر آن شکل می‌گیرد. ...  بیشتر

جایگاه و نقش گرگ در شاهنامۀ فردوسی

یوسف محمدنژاد عالی زمینی؛ فرانک جهانگرد؛ رحمان نقی زاده گرمی

دوره 26، شماره 91 ، فروردین 1401، ، صفحه 61-87

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2020.46123.2808

چکیده
  در تحلیل متون حماسی به نقش آفرینی ویژۀ برخی حیوانات در پرورش حماسه برمی‌خوریم؛ این نقش آفرینی گاه مثبت و توتمیک است و گاه منفی و شریرانه. مانند گرگ که در برخی اساطیر و حماسه‌های جهان خویشکاری‌های مثبتی دارد، اما در برخی دیگر چنین نیست. در شاهنامه نیز نقش‌آفرینی گرگ غالباً منفی است. در این مقاله با روش تحلیل متن کوشیدیم دلایل نگاه ...  بیشتر

تحلیل تطبیقی ویژگی‌های حماسی و داستانی شاهنامه و بیوولف

محمد علیجانی؛ محمد آهی

دوره 21، شماره 73 ، مهر 1396، ، صفحه 7-28

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2017.8121

چکیده
  بیوولف کهن‌ترین و بزرگترین اثر حماسی ادبیات انگلستان به زبان انگلیسی قدیم است که قهرمان اصلی آن، بیوولف نام دارد. در شاهنامه هم ابرقهرمان اصلی، رستم است. حماسة بیوولف و شاهنامه، خصوصاً بخش پهلوانی آن و نیز شخصیت‌های اصلی دو حماسه، شباهت‌هایی شایستة تأمل دارند که با تعمق در آن‌ها و تطبیق آن‌ها با یکدیگر، هم به تشابهات شخصیت رستم ...  بیشتر

بررسی عشق در دنیای حماسه با نگاهی به شاهنامه

حسین حسن رضایی؛ عبدالرّضا سیف

دوره 20، شماره 70 ، اسفند 1395، ، صفحه 29-45

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2017.7156

چکیده
  با آنکه حماسه‌ها، از جمله شاهنامه، دنیای جنگ و نبرد هستند، امّا در آنها از عواطف و احساسات فردی نیز می‌توان نشان یافت. از این رو، هرچند حجم داستان‌های عاشقانة شاهنامة فردوسی در مقایسه با حجم کلّ آن اندک است، امّا اگر حماسة بزرگ ملّی ایران از این تعداد داستان عاشقانه خالی می‌بود، گویی کمال فعلی خود را نمی‌داشت. فردوسی که در شاهنامه ...  بیشتر

شاهنامه در تاریخ وصّاف

یحیی کاردگر

دوره 20، شماره 70 ، اسفند 1395، ، صفحه 117-141

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2017.7160

چکیده
  شاهنامة فردوسی یکی از برجسته‌ترین شاهکارهای ادب فارسی است که نگاه سرایندگان و نویسندگان بسیاری را به سمت و سوی خود کشانده و آنان را از ظرفیّت‌های بی‌شمار خود بهره‌مند ساخته است. در کنار تقلیدهای نه چندان موفّق از این اثر، تضمین ابیات و بهره‌گیری از حال‌و‌هوا و فضای حماسی آن در غالب آثار ادب فارسی به چشم می‌خورد. یکی از آثاری که ...  بیشتر

بررسی نمود اسطورة باروری در حماسة برزونامه بر اساس نظریّة جرج فریزر

محسن محمّدی فشارکی؛ جبّار نصیری

دوره 20، شماره 67 ، خرداد 1395، ، صفحه 127-145

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2016.3942

چکیده
  الگوی باروری یکی ازالگوهای تکرارشونده و بنیادین در اساطیر جهان است که روایتگر داستان عشق ایزدبانوی آب (عشق و باروری) به خدای گیاهی و به دنبال آن، مرگ و نوزایی خدای گیاهی است. به نظر جرج فریزر (George Frazer)، این الگوی مشترک که مظهر رویش هر سالة گیاهان در بهار، پژمردگی در خشکسالی تابستان و رستاخیز هر سالة آنها در نزد اقوام کشاورز است، به صُوَر ...  بیشتر

بینامتنیّت و معاصرسازی حماسه در «شب سهراب‌کشان» بیژن نجدی

ابراهیم سلیمی کوچی؛ محسن رضائیان

دوره 19، شماره 63 ، خرداد 1394، ، صفحه 147-160

چکیده
  . بر اساس نظریّات لوران ژنی، بینامتنیّتیکه در سطح لایه‌های سطحی متن باقی می‌ماند، چندان قابل اعتنا نیست و برخلاف آن، نوعی دیگر از بینامتنیّت وجود دارد که به ژرفنای ساختاری و مضمونی متن نفوذ می‌کند. علاوه بر این، میخائیل باختین در مقام دفاع از ادبیّات داستانی، به عنوان یک نوع ادبی فاخر، این نوع ادبی را با حماسه مقایسه می‌کند. به عقیدة ...  بیشتر

جایگاه درفش کاویانی در شاهنامة فردوسی

محمد رضایی

دوره 17، شماره 55 ، خرداد 1392، ، صفحه 5-20

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2013.6597

چکیده
  درفش کاویانی همواره در کشاکش جنگهای ایران و انیران، جایگاه بسیار حیاتی و والایی داشت. اهمیّت این درفش تا حدّی بود که گاه ادامة نبرد بدون افراختن آن ممکن نبود و ایرانیان حتّی اگر به دندان هم شده، می‌کوشیدند تا آن را در جنگ افراخته نگه دارند. از دیگر سو، تورانیان نیز به خوبی با جایگاه خطیر آن آشنا بودند و با دیدن حتّی پاره‌ای از آن، آشکارا ...  بیشتر

هم سنجی روایت «جم» در اسطوره و حماسه

ابراهیم محمدی

دوره 15، شماره 49 ، آذر 1390، ، صفحه 9-30

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2011.6555

چکیده
  امروز یه لطف پیشرفت مطالعات ساختار گرا و نظریه‌های روایت‌شناسی، امکان بازشناسی گونه‌های مختلف روایی یه شکل دقیق‌تری فراهم آمده است. شناخت قوانین روایی حاکم بر هر یک از گونه‌های و تفاوت‌های ساختاری میان آن‌ها، به درک بهتر تمایزهای میان ژانرهای گوناگون کلام کمک شایانی خواهد کرد. «حماسه» گونه‌ای است که بر اثر تکامل جنیه‌هایی ...  بیشتر

بررسی جایگاه و شخصیّت زنان در گرشاسب نامه

مهدی طباطبائی

دوره 12، شماره 38 ، اسفند 1387، ، صفحه 29-53

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2009.6470

چکیده
  اگرچه گرشاسب نامة اسدی طوسی کتابی حماسی است که شخصیت‌های اصلی آن را مردان مبارز تشکیل می‌دهند، حضور برجسته زنان را در آن نمی‌توان نادیده گرفت. در این پژوهش، تلاش بر این بوده است تا هویت زنان و نقش آنان در شکل‌گیری جریانات جامعه و مسائل مربوط به آن‌ها با تکیه بر گرشاسب نامه بررسی شود. بخش اول، تحلیل شخصیّت‌های زن گرشاسب نامه را شامل ...  بیشتر

سنجش شخصیت سیاوش و هلن در دو حماسه شاهنامه و ایلیاد

اسفندیار نریمانی

دوره 11، شماره 33 ، آذر 1386، ، صفحه 129-148

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2007.6438

چکیده
  حماسه ایلیاد یکی از کهن‌ترین حماسه‌هایی جهان است؛ اما از دید موضوع و گستردگی داستان می‌توان آن را در برابر یکی از داستان‌های شاهنامه قرارداد. در این سنجش، داستان سیاوش از یک سو با داستان نبرد تروآ سنجیده می‌شود و از سوی دیگر در چهره و موقعیت هلن. سیاوش از دید بسیاری از ویژگی‌های شخصیتی، روحی و موقعیتی که در شاهنامه دارد به خوبی می‌تواند ...  بیشتر

زروان؛ زال و شخصیت های میانه در حماسه فردوسی

ابراهیم محمدی

دوره 9، شماره 23 ، خرداد 1384، ، صفحه 108-122

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2005.6293

چکیده
  پهلوانان شخصیت های اصلی و موثر حماسه اند. حوادث و رویدادهای حماسه، سرگذشت پهلوانان آزاده ای است که به دور از هر گونه خودبینی و غرور و تعصب کورکورانه، به مردم و وطن خویش می اندیشند. هدف آنها حفظ ارزش های والای انسانی است. عشق و آرزو و همه هستی خود را در خدمت حماسه قرار می دهند. خاندان زال یکی از خاندانهای پهلوانی شاهنامه است که می کوشد ...  بیشتر