موقعیت چند لایه و ساختار رابطه های کانونی سازی در داستان مطالعه موردی سه داستان کوتاه ویریا، بازمانده، خواب

محمود رنجبر

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 25 اردیبهشت 1400

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.44146.2737

چکیده
  یکی از شیوه‌های نقد ادبیات داستانی، بررسی موقعیت داستان بر پایة چگونگی روایت آن است. هر موقعیت داستانی سه وجه «شخص، حالت و دیدگاه» را شامل می‌شود. بررسی ویژگی‌ها و تحلیل زاویة دید و موقعیت داستانی برای درک چگونگی عملکرد دیدگاه‌های «زمانی، مکانی و روانشناختی» راوی از مباحث مورد توجه روایت شناسان است. در این پژوهش با روشی ...  بیشتر

بررسی و تحلیل زمان روایی در رمان «مدار صفر درجه» براساس نظریة ژنت

صفیه توکلی مقدم؛ فاطمه کوپا؛ مصطفی گرجی

دوره 24، شماره 86 ، دی 1399، ، صفحه 81-101

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2018.4730.1159

چکیده
  یکی از مؤلفه­های بنیادی روایت، زمان است که خط سیر روایت براساس آن به پیش می­رود. ژنت از جمله نظریه‌پردازانی است که با تأکید بر اهمیت زمان -در چارچوب عناصر زمانی- روایت را بررسی می­کند. از آنجا که با توجه به تجسم زمان در روایت (برحسب مفاهیم نظم، تداوم و بسامد) می­توان به چگونگی ساختار زمان و اهمیت آن در روایت­های داستانی پی برد، ...  بیشتر

تحلیل کارکردهای سبکی تشبیه در جلد اول شاهنامۀ فردوسی

یوسف محمدنژاد عالی زمینی؛ لیلا الهیان

دوره 24، شماره 84 ، تیر 1399، ، صفحه 121-152

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2018.31054.2237

چکیده
  بررسی شگردهای بلاغی اثر ادبی از راه‌های کشف زیبایی‌های متن است. در مطالعات بلاغی سنتی غالباً با نگاهی جزءنگر تنها به تعیین بسامدها و توصیف آرایه‌ها و انواع آن‌هادر متون ادبی بسنده می‌شد. در مقابل، سبک‌شناسی بلاغی، رویکردی جدید در بررسی ویژگی‌های بلاغی متن است که تأثیر آرایه‌های ادبی را بر کیفیت پردازش موضوع با توجه به آن‌گونه ...  بیشتر

بررسی سبک روایی تاریخ بیهقی بر اساس الگوی سیمپسون

علیرضا خانبان زاده؛ زهره صفوی زاده سهی

دوره 23، شماره 80 ، شهریور 1398، ، صفحه 144-113

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2018.11137.1405

چکیده
  در این مقاله، به واکاوی سبک‌شناسانة مجلد ششم کتاب تاریخ بیهقی بر اساس یکی از الگو‌های متأخّر در زمینة سبک‌شناسی ادبی (که در بستر دانش روایت‌شناسی شکل گرفته‌)، پرداخته شده‌است. پرواضح است که هر متن ادبی از لایه‌ها و سطوح مختلف زبانی شکل یافته‌است و هر کدام از این لایه‌ها و سطوح، به سهم خود در تعیین سبک نگارش نویسنده دخیل هستند؛ ...  بیشتر

تحلیل وجه‌های غنایی در داستان‌های عاشقانه (با تکیه بر خسرو و شیرین و لیلی و مجنون نظامی)

امید ذاکری کیش

دوره 22، شماره 78 ، دی 1397، ، صفحه 272-247

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2017.21808.1862

چکیده
  با توجه به اینکه شعر غنایی نوعی شعر کوتاه و غیر روایی است که به بیان احساسات می‌پردازد، این سؤال مطرح است که چگونه می‌توان داستان‌های بلند عاشقانۀ ادبیات فارسی را ذیل نوع ادبی غنایی جای داد. با بررسی داستان‌های عاشقانه از منظر نقد نوع غنایی، این مطلب آشکار است که در داستان‌هایی که ماجرای عشقی برای گوینده مهم‌تر از ماجرای روایی ...  بیشتر

بررسی مؤلفة زمان در اتوبوس شمیران بر اساس دیدگاه ژرار ژنت

رویا جدی تازه کند؛ پروانه عادل زاده؛ کامران پاشایی فخری

دوره 22، شماره 76 ، شهریور 1397، ، صفحه 165-190

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2018.8837

چکیده
  اتوبوس شمیران اولین روایت از مجموعه‌داستان خاطره‌های پراکنده اثر گلی ترقّی است که با بهره‌گیری از گونة روایی خاطره‌ـ داستان به‌خوبی از تکنیک زمان روایی استفاده کرده‌است. زمان، عامل مهمی است که ساختار روایت را شکل می‌دهد و بدون آن روایت هرگز وجود نخواهد داشت. زمان در روایت‌شناسی عمدتاً در سه بخش نظم، تداوم و بسامد بررسی می‌شود ...  بیشتر

تبیین تفاوت‌های متن روایی و غیرروایی

فضل الله خدادادی؛ حمید طاهری

دوره 21، شماره 71 ، خرداد 1396، ، صفحه 29-47

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2017.7410

چکیده
  در گفتار روزمره، «داستان» و «روایت» را به جای هم به کار می‌بریم و کمتر میان آن دو تفاوت قائل می‌شویم، حال آنکه چنین نیست و اشتباه است و «داستان» با «روایت» و نیز «متن روایی» و «متن غیرروایی» تفاوت‌هایی با هم دارند. داستان، چیزی است که اتفاق می‌افتد، در حالی که روایت، نحوة بیان آن رخداد است؛ چنان‌که ...  بیشتر

مغلطة تأثیر عاطفی در بازنمایی تاریخ (نگرشی انتقادی بر تاریخ‌نگاری شهاب‌الدّین نسوی در سیرت جلال‌الدّین و نفثةالمصدور)

حبیب‌الله عبّاسی؛ الهه عظیمی یان‌چشمه

دوره 20، شماره 67 ، خرداد 1395، ، صفحه 7-35

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2016.3938

چکیده
  اهمیّت و اعتبار حوادث تاریخی را قوّة تشخیص مورّخ تعیین می‌کند و از آنجا که مورّخ تحت تأثیر امور درونی و مقتضیات زمانة خود می‌باشد، عینیّترین بازنمایی‌های تاریخی کم‌و‌بیش به پیش‌داوری‌ها و نگرش‌های عاطفی مورّخان آلوده است. در این جستار، در پی کندوکاو شیوة تاریخ‌گویی شهاب‌الدّین نسوی در دو اثر تاریخی‌ او هستیم که هر دو شرح حکومت ...  بیشتر

بررسی تقابل زمان روایی و زمان متن در حکایت‌های گلستان سعدی

فائزه عرب یوسف آبادی

دوره 19، شماره 66 ، اسفند 1394، ، صفحه 65-90

چکیده
  «گلستان سعدی» اثری روایی است که از تکنیک‌های زمان روایی به‌خوبی بهره برده ‌است. هدف اصلی این پژوهش کشف تمایز زمان تقویمی و زمان متن در روایت‌های این کتاب است. روش مورد استفاده در این پژوهش، روش تحلیل محتواست و واحد تحلیل، مضمون در نظر گرفته شده‌ است. بدین منظور، بر پایة نظریّة روایت‌شناسی ژرار ژنت، مولّفة زمان در روایت‌های ...  بیشتر

بررسی کانون روایت و رابطة آن با جریان سیّال ذهن در رُمان دل دلدادگی

علی تسلیمی؛ سهیلا مبارکی

دوره 18، شماره 59 ، خرداد 1393، ، صفحه 27-41

چکیده
  منظور از کانونی‌سازی، کانون دیدی است که در روایت شکل گرفته است و از آن منظر که ممکن است زمانی، مکانی، روانشناختی یا ایدئولوژیک باشد، افراد و وقایع داستانی مورد مشاهده و ارزیابی قرار می‌گیرند. در دل دلدادگی نیز در میان عناصر سازندة روایت، کانونی‌سازی حائز اهمیّت است. مندنی‌پور به عنوان یک نویسندة رئالیست و مدرن به جای تک‌صدایی، ...  بیشتر

تحلیل ساختار روایی منظومه‌های عطّار (الهی‌نامه، منطق‌الطّیر و مصیبت‌نامه)

محسن بتلاب

دوره 16، شماره 54 ، اسفند 1391، ، صفحه 5-30

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2013.6590

چکیده
  ساختارگرایی با طرح ایدة نظام، به بسط چشم‌اندازی فراگیر در تحلیل متون می‌پردازد که در طی آن همة اجزای درونی متن به یکدیگر مرتبط و کارکرد هر جزء، وابسته به نظام تلقی می‌شود. روایت به سبب بنیان علّی و معلولی، انسجام و ظرفیت بالایی که در تحلیل ساختاری دارد، توجّه بسیاری از روایت‌شناسان را به خود جلب کرده است. در این مقاله تلاش شده است ...  بیشتر

منطق‌الطیر عطار و منطق گفتگویی

احمد رضی

دوره 14، شماره 46 ، اسفند 1389، ، صفحه 19-46

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2011.6535

چکیده
  منطق گفتگویی از جمله نظریه‌هایی است که در آن به زبان و سخن به‌عنوان پدیده‌هایی اجتماعی نگریسته می‌شود. این نظریه که تأثیر چشمگیری بر منتقدان و نظریه‌پردازان بعدی گذاشت، در قالب دو گزارة اصلی چندصدایی و تک‌صدایی، ظرفیت و افق تازه‌ای برای خوانش متون گوناگون به‌دست داد. این مقاله درصدد است تا با بازخوانی منطق‌الطیر عطار براساس ...  بیشتر

بررسی و تحلیل داستان«رستم و شغاد» بر اساس روایات ثعالبی فردوسی

شیرزاد طایفی

دوره 11، شماره 33 ، آذر 1386، ، صفحه 89-108

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2007.6436

چکیده
  در این مقاله ضمن عرضه فشرده داستان براساس دو روایت، از چند زاویه به تحلیل آن پرداخته شده است. در این تحلیل مقدمات بروز تراژدی مرگ رستم و دلایل آن، نقاط قوت و ضعف کار فردوسی، تقدیر اندیشی فردوسی و … مورد بررسی قرار گرفته است. در بخش مقایسه روایت ثعالبی با روایت فردوسی پس از اشاره به خاستگاه داستان‌های ملی و حماسی و شاهنامه‌های منثور، ...  بیشتر

بررسی ساختار روایی در غزل فارسی

مریم حیدری

دوره 11، شماره 31 ، خرداد 1386، ، صفحه 24-38

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2007.6390

چکیده
  شعر، فقط وسیله ابراز تخیل و احساسات شخصی محسوب نمی شود؛ بلکه این قابلیت را دارد که وظایف گوناگونی برعهده بگیرد. از جمله این وظایف، روایت کردن داستان است. غزل، در شکل سنتی خود، فرزند قصیده است؛ اما به مرور از قصیده جدا شده و ساختار ویژه خود را یافته است. غزل سنتی، به لحاظ صورت، گسسته نماست؛ یعنی پیوند مستحکمی میان ابیات ندارد؛ اما غزل ...  بیشتر