بررسی متون ادبی
نقد و تحلیل خویشکاری‌های موش و گربه شیخ بهایی براساس نظریه‌ی ولادیمیر پراپ

محمّدابراهیم مالمیر؛ فاطمه هوشنگی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 14 فروردین 1401

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2022.52463.3055

چکیده
  ولادیمیر پراپ، فولکلورشناس روسی در نظریه‌ی ابداعی خود به بررسی ریخت شناسانه ی قصه های پریان روسی پرداخت. او باتوجه به طبقه بندی داستان ها که بیشتر براساس محتوا و درون مایه این داستان ها بود، رده بندی خود را برروی فرم و ساختار این داستان ها بنا نهاد. وی نخستین گام در تحقق فرضیه خویش را شناخت و تعیین عناصر ثابت و متغیر قصه ها دانست. این ...  بیشتر

تحلیل مدرنیستی رمان «زیر چتر شیطان»

طاهره صادق بیان؛ رضا صادقی شهپر؛ قهرمان شیری

دوره 23، شماره 82 ، دی 1398، ، صفحه 89-114

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2019.39785.2592

چکیده
  نخستین جلوه‌های مدرنیسم در ادبیات داستانی ایران به شکل گسترده و منسجم در دهۀ 40 شمسی و در آثار نویسندگانی دیده می‌شود که اغلب آن‌ها جزء حلقة جُنگ اصفهان بودند و این شیوه به تدریج در دهه‌های 50 و 60 به جریانی غالب در داستان‌نویسی تبدیل شد که تمرکز آن بر امر ذهنی و برجسته شدن فرد و ذهنیت و عواطف درونی اشخاص داستان بود که البته با شگردهای ...  بیشتر

عناصر داستانی خاطره‌نوشته‌های دفاع مقدس با تأکیدبر اثر دختر شینا

الهام زارع؛ نعمت الله ایرانزاده؛ غلامرضا پیروز

دوره 22، شماره 76 ، شهریور 1397، ، صفحه 214-191

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2018.8838

چکیده
  خاطره‌نویسی ژانری است که در طول تاریخ ادب فارسی نسبت به قصه و داستان، کمتر مورد توجه قرار گرفته‌است. با وقوع جنگ تحمیلی علیه ایران و توجه یکبارة بسیاری از رزمندگان به ثبت خاطرات خود از دوران دفاع مقدس، این ژانر جانی تازه یافته‌است. حجم زیاد آثار چاپ‌شده در این ژانر اقتضا می‌کند تا پژوهشگران با موازین علمی به بررسی چیستی این نوع ادبی ...  بیشتر

تبیین تفاوت‌های متن روایی و غیرروایی

فضل الله خدادادی؛ حمید طاهری

دوره 21، شماره 71 ، خرداد 1396، ، صفحه 29-47

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2017.7410

چکیده
  در گفتار روزمره، «داستان» و «روایت» را به جای هم به کار می‌بریم و کمتر میان آن دو تفاوت قائل می‌شویم، حال آنکه چنین نیست و اشتباه است و «داستان» با «روایت» و نیز «متن روایی» و «متن غیرروایی» تفاوت‌هایی با هم دارند. داستان، چیزی است که اتفاق می‌افتد، در حالی که روایت، نحوة بیان آن رخداد است؛ چنان‌که ...  بیشتر

روانشناسی اسطوره و داستان؛ رویکردی نوین در نقد ادبی

مریم حسینی؛ نسرین شکیبی ممتاز

دوره 19، شماره 64 ، شهریور 1394، ، صفحه 7-29

چکیده
  هدف این مقاله، معرّفی رویکردی تازه در مطالعات نقدی متن است که در حوزۀ قصّه‌های پریان، روایت‌های عامیانه، بسیاری از افسانه‌ها و داستان‌های اسطوره‌ای کارآمد است. رویکرد روانشناسی اسطوره، به‌کارگیری نظریّه‌های نوین روانشناسی در این روایت‌ها برای تبیین خاستگاه‌های روانی پدیدآورندگان است. رؤیاها و قصّه‌ها نیز، چنان‌که روانکاوان ...  بیشتر

روایت‌شناسی حکایت‌های مرزبان‌نامه در سه سطح: داستان، گفتمان و روایتگری با تکیه بر حکایت دادمه و داستان

بهرام خشنودی

دوره 16، شماره 51 ، خرداد 1391، ، صفحه 75-96

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2012.6572

چکیده
  پژوهش حاضر، حکایت‌های مرزبان‌نامه را از دیدگاه روایت‌شناسی ساختارگرا بررسی می‌کند. هدف این پژوهش آن است تا نشان دهد در شکل‌گیری یک متن روایی چه عناصر و مولّفه‌هایی نقش دارند؟ حکایت‌های مرزبان‌نامه تا چه اندازه از ساختار روایی برخوردار هستند؟ در پیکره‌ی اصلی مقاله، سطوح سه گانه‌ی یک متن روایی یعنی داستان، گفتمان و روایتگری ...  بیشتر

زمینه ها و نمودهای رمانتیسم در «بخارای من؛ ایل من»

علیرضا شعبانلو

دوره 15، شماره 50 ، اسفند 1390، ، صفحه 37-52

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2012.6563

چکیده
  در این مقاله، زمینه‌ها و نمودهای رمانتیسم در آثار داستانی محمد بهمن بیگی بررسی شده است. با وقوع تحولات اجتماعی و سیاسی در ایران و آشنایی ایرانیان با ادب و فرهنگ اروپایی، در اواخر دوره مشروطه و دوران پهلوی، زمینه برای رواج آثار رمانتیک غربی و ترجمه‌های آن در میان ایرانیان فراهم شد. بهمن بیگی از یک سو تحت تأثیر فضای سیاسی و اجتماعی حاکم ...  بیشتر

بررسی تقابل مدرنیسم و اسطوره در آثار گلشیری

رضا ستاری

دوره 14، شماره 46 ، اسفند 1389، ، صفحه 145-159

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2011.6540

چکیده
  ورود مدرنیسم با فرضیۀ زیربنایی نسبیت به مجموعۀ ادبیات داستانی ایران، شک به اسطوره‌ها و دوباره‌خوانی آنها را در پی داشته است. این ادبیات، با شاخص شک‌گرایی، قاعده‌گریزی و هنجار‌افزایی، همه‌چیز را فرومی‌ریزد و از نو می‌سازد و این‌گونه اسطوره‌ها فردی می‌شوند و در جریان این فردی‌شدن، عنصر تقابل، بیشترین سهم را دارد. نویسندۀ داستان‌های ...  بیشتر

بررسی و تحلیل داستان«رستم و شغاد» بر اساس روایات ثعالبی فردوسی

شیرزاد طایفی

دوره 11، شماره 33 ، آذر 1386، ، صفحه 89-108

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2007.6436

چکیده
  در این مقاله ضمن عرضه فشرده داستان براساس دو روایت، از چند زاویه به تحلیل آن پرداخته شده است. در این تحلیل مقدمات بروز تراژدی مرگ رستم و دلایل آن، نقاط قوت و ضعف کار فردوسی، تقدیر اندیشی فردوسی و … مورد بررسی قرار گرفته است. در بخش مقایسه روایت ثعالبی با روایت فردوسی پس از اشاره به خاستگاه داستان‌های ملی و حماسی و شاهنامه‌های منثور، ...  بیشتر