بینامتنیت در مثنوی‌های عطار نیشابوری با حدیقۀ سنایی

محمد حسن حسن زاده نیری؛ گلسا خیراندیش

دوره 25، شماره 90 ، دی 1400، ، صفحه 113-134

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2021.52058.3037

چکیده
  نظریۀ بینامتنیت یکی از رویکردهای نوین در خوانش و نقد متون است. این نظریه ابتدا از نشانه‌شناسی فردیناند سوسور مایه گرفت و بـه بررسـی روابـط موجود در بین متون می‌پردازد. چراکه در هر متنی اشاراتی به آثار پیش از آن وجود دارد؛ به‌بیان‌دیگر، متون جدید زاییدة متن‌های پیش از خود هستند. ژارژ ژنت نظریۀ بینامتنیت را به کمال خود رسانده است. ...  بیشتر

مقایسة ساختار حکایت‌های حدیقةالحقیقه و شریعةالطّریقه با سرچشمه‌های آن حکایات

غلامرضا سالمیان؛ وحید سبزیان‌پور؛ بهارمست شاهینی

دوره 20، شماره 69 ، آذر 1395، ، صفحه 99-127

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2016.6843

چکیده
  مثنوی حدیقة‌الحقیقة سنایی، حکایات متعدّدی دارد که شاید اغلب آنها در آثار پیشینیان ادب فارسی و عربی نقل شده باشد. در این نوشتار به تحلیل و مطابقت تعدادی از حکایات حدیقه با سرچشمه‌های آن حکایات، در چهارچوب ساختار قصّه و حکایت پرداخته‌ایم. اینکه سنایی تا چه حد در اقتباس حکایات، ساختار پیشین آنها را حفظ کرده، چه نوآوری‌هایی داشته‌ ...  بیشتر

نمادهای جانوری نفس در متون عرفانی با تکیه بر آثار سنایی، عطّار و مولوی

امین رحیمی؛ سیّده زهرا موسوی؛ مهرداد مروارید

دوره 18، شماره 62 ، اسفند 1393، ، صفحه 147-173

چکیده
  نفسدر عرفان اسلامییکی از مهم‌ترین و پیچیده‌ترین مباحث به شمار می‌رود. در کتاب‌های عرفانی، یکی از وظایف مهمّ سالک، در اختیار گرفتن زمام نفس دانسته شده است و سالک تا زمانی که گرفتار نفس است، نمی‌تواند به پایه‌های عالی کمال نائل آید. این نفس، خصلت‌های بسیار گوناگونی دارد و در وجود هر کس با توجّه به استعداد او، به گونه‌ای جدید خودنمایی ...  بیشتر

بررسی و تحلیل «فرآیند تفرد» در غزلیات سنایی

محبوبه مباشری

دوره 15، شماره 49 ، آذر 1390، ، صفحه 73-90

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2011.6558

چکیده
  «فرایند تفرد»، عاملی روانی است که رشد ذهنی و انکشاف درونی و ناخودآگاهانه‌ی بشر را در طول حیات او به تصویر می‌کشد و حتی هنگام رسیدن فرد به نقطه‌ی کمال و باروری، بر نحوه ی اتخاذ تصمیمات ارادی او تأثیر می گذارد. این فرآیند روانکاوانه به‌عنوان محور مرکزی شخصیت فردی، راهنمای درونی و حتی مرشد ناخودآگاه ذهن محسوب می‌شود و با گذر زمان، ...  بیشتر

آیین فتوت و جوانمردی در حدیقه سنایی در بررسی مأخذ حکایتی از حدیقه

مریم حسینی

دوره 14، شماره 43 ، خرداد 1389، ، صفحه 103-113

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2010.6529

چکیده
  یکی از حکایت‌های کتاب «حدیقه» روایت جوانمردی مردی از صوفیه است. این حکایت بیانگر یکی از اصول اساسی اندیشه فتون و آیین فتیان است. نویسنده در مقاله حاضر، درصدد کشف مأخذ اصلی این حکایت برآمد و در طی این جست و جو بر وی روشن شد که جز کتاب «حلیه‌الاولیاء» ابونعیم اصفهانی که به‌عنوان یکی از مأخذ کتاب ذکر شده، روایت فوق در میان ...  بیشتر

جهان‌بینی سنایی

محمدحسن حائری

دوره 13، شماره 40 ، شهریور 1388، ، صفحه 23-38

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2009.6484

چکیده
  سنایی غزنوی از شاعرانی است که با جهان‌بینی حکیمانه و دیدگاه عارفانة خود دربارة خلقت عالم و نقد نظریه‌های عرضه‌شده در این مفهوم، گام در عرصه سخنوری نهادی است. بی‌تردید شناخت جهان بینی وی ما را در دریافت اندیشه‌های دینی و اجتماعی و درک مفاهیم شاعرانه وی یاری می‌کند. در این نوشته ضمن اشاره به دیدگاه‌ها و مکتب‌ها و نحله‌های فکری و ...  بیشتر

چیستان، نخستین تجلی‌گاه تصویرهای پارادوکسی در شعر فارسی

غفار برج ساز

دوره 13، شماره 39 ، خرداد 1388، ، صفحه 77-91

http://dx.doi.org/10.22054/ltr.2009.6480

چکیده
  مقاله حاضر در دو بخش تدوین شده است. در بخش اول به ارائه نتیجه بررسی سابقة حضور تصویرهای پارادوکسی در شعر فارسی پرداخته شده است و سپس با ارائه شواهد متعدد این فرضیه مطرح شده که چیستان، یکی از نخستین تجلی‌گاه‌های تصویرهای پارادوکسی در شعر فارسی است؛ از آنجایی که مشهور شده که تصاویر پارادوکسی به معنای دقیق کلمه، با سنایی و شعر مغانة ...  بیشتر